Cách mà vắc-xin đã thay đổi thế giới


Cập nhật: 18:56 – 12/04/2020 | Lần xem: 1637

Cách mà vắc-xin đã thay đổi thế giới

Trong thi đim hin nay, đi dch Covid – 19 đã gây ra nhng hu quả khôn lường cho toàn thế gii. Mt cây hỏi được đt ra là khi nào nó kết thúc, khi nào con người s loi tr Covid – 19. Mt trong những đáp án là khi nào chúng ta có vắc xin chng li Covid – 19. Điu này cho thy tm quan trng ca vc xin trong vic phòng, chng các bnh truyn nhim.

Tỷ lệ tử trận của trẻ nhỏ đã giảm 50% kể từ khi Gavi, Liên minh vắc-xin, được ra đời vào năm 2000 – Nguồn ảnh : Reuters

Tiêm chng – cuôc cách mng hóa toàn cu

Người ta cho rằng sự thay đổi duy nhất để cứu loài người trong lịch sử dân tộc y học đó là vắc-xin. Nó đã loại trừ bệnh đậu mùa, giảm tỷ suất tử trận ở trẻ nhỏ và ngăn ngừa khuyết tật suốt đời .
Tiêm chủng đóng vai trò quan trọng như vậy. Tuy nhiên có những sự kiện tiên phong ít được biết đến mà thời nay tất cả chúng ta phải cảm ơn nó, vì điều đó không chỉ cứu sống hàng triệu người mỗi năm mà còn đặt nền móng cho sự tăng trưởng vắc-xin trong tương lai .

Những bước đi đu tiên ca vc xin

Đậu mùa là một trong những căn bệnh đáng sợ nhất trong lịch sử vẻ vang, với tỷ suất tử trận là 30 % ) Chủng ngừa chống bện ً ậu mùa cho người được gọi là Variolation Open lần đầu tại Trung Quốc vào thế kỷ 16. “ Variolation ” được đúc rút dựa trên việc gây nhiễm một bệnh nhân bằng một vật tư ( vảy hoặc mủ ) từ người nhiễm đậu mùa .
Những người khỏe mạnh sẽ tiếp xúc hoặc hít những vật nhiễm này. Ng ‎ ời ta kỳ vọng người mới nhiễm này, thực trạng bệnsẽ đỡ nặng hơn những người tiên phong. Sau khi hồi sinh, c ُ thể họ tự hình thành chính sách miễn dịcvới bện ً ậu mùa và không mắc bệnnữa. Tuy nhiên, “ Variolation ” được cho là quá mạo hiểm khi c َ những người đã khỏi bệnnh ‎ ng một số ít lại không qua khỏi .

S ra đi ca min dch hc

Chủng ngừa tiếp theo, bảo đảm an toàn hơn được tăng trưởng và nghiên cứu và điều tra bởi nhà vật lý học người Anh tên Edward Jenner vào thế kỷ 18. Edward đã phát hiện rằng nông dân chăn nuôi bò sữa không mắc bệnh đậu mùa. Ông nhận ra rằng 1 số ít người tiếp xúc nhiều với bò đã bị bện ً ậu mùa ( bệnở bò có triệu chứng tương tự như như bện ً ậu mùa ở người nhưng nhẹ hơn, hiếm khi gây tử trận ). Và vى vậy, ông khởi đầu triển khai một loạt những thí nghiệm, hiện được coi là sự sinh ra của miễn dịch học, liệu pháp vắc-xin và y học dự trữ .
Năm 1796, Jenner đã tiêm chủng cho một cậu bé 8 tuổi bằng cách lấy mủ từ vết thương đậu mùa trên bàn tay của cô gái vắt sữa bò và đưa vào vết cắt ở cánh tay cậu bé. Sáu tuần sau đó, Jenner cho cậu bé phơi nhiễm với đậu mùa, nhưng cậu bé không bị bệnh đậu mùa. Trong những năm sau đó, Jenner đã tích lũy vật chứng từ hơn 23 bệnh nhân bị nhiễm vi rút đậu mùa hoặc đã tiêm chủng đậu mùa, để ủng hộ lý thuyết của ông rằng miễn dịch so với bệnh đậu mùa thực sự mang lại hiệu suất cao bảo vệ .
“ Sự tiêm chủng của Jenner ”, nhanh gọn trở thành phương pháp chính để ngăn ngừa bệnh đậu mùa trên toàn quốc tế, thậm chí còn trở thành bắt buộc ở một số ít vương quốc .

S ảnh hưởng toàn cu ca Louis Pasteur

Gần một thế kỷ sau, vào năm 1885, nhà sinh vật học người Pháp, Louis Pasteur, đã cứu sống một cậu bé 09 tuổi sau khi bị chó dại cắn, bằng cách tiêm cho cậu bé một loại virus dại. Trong 13 ngày, không thấy có sự phát triển của bệnh dại và việc điều trị đã được báo trước là thành công. Pasteur đã đưa ra liệu pháp của mình và gọi nó là một loại vắc – xin bệnh dại, đưa vắc – xin vượt lên trên định nghĩa ban đầu của nó.

Sự tác động ảnh hưởng toàn thế giới của Louis Pasteur đã dẫn đến một list dài những chiêu thức điều trị chứa vi rút sống, giảm độc lực hoặc đã bất hoạt. Các vắc xin này thường được đưa ra dưới dạng tiêm, giúp tạo năng lực miễn dịch, chống lại bệnh truyền nhiễm .

S bùng n các loi vc xin trong thế k 20

Những tân tiến khoa học trong nửa đầu thế kỷ 20 đã dẫn đến sự bùng nổ vắc-xin chống lại bệnh ho gà ( 1914 ), bạch hầu ( 1926 ), uốn ván ( 1938 ), cúm ( 1945 ) và quai bị ( 1948 ). Nhờ những kỹ thuật sản xuất mới, việc sản xuất vắc-xin được tăng cường vào cuối những năm 1940, thiết lập mạng lưới hệ thống phòng ngừa bệnh bằng vắc xin và loại trừ những loại bệnh truyền nhiễm trên toàn thế giới .
Vắc-xin phòng chống bệnh bại liệt ( 1955 ), sởi ( 1963 ), rubella ( 1969 ) và những loại vi-rút khác đã được thêm vào list trong nhiều thập kỷ sau đó và tỷ suất tiêm chủng trên toàn quốc tế tăng nhanh gọn nhờ những chiến dịch y tế toàn thế giới thành công xuất sắc .
Thế giới đã công bố không có bệnh đậu mùa năm 1980, đây là sự kiện tiên phong trong số nhiều sự kiện thành công xuất sắc về vắc-xin. Tuy nhiên vẫn còn một chặng đường dài phía trước với những bệnh truyền nhiễm khác .

Tăng kh năng tiếp cn vi dch v tiêm chng – chìa khoá ngăn chn hàng triu cái chết

Đến cuối những năm 1990, quá trình của những chương trình tiêm chủng quốc tế đã bị đình trệ. Gần 30 triệu trẻ nhỏ ở những nước đang tăng trưởng và nhiều người khác nữa đã không được tiêm chủng rất đầy đủ do vắc-xin mới đã có sẵn nhưng những nước đang tăng trưởng không đủ điều kiện kèm theo để hoàn toàn có thể mua được .
Liên minh vắc-xin và tiêm chủng toàn thế giới mà giờ đây được gọi là GAVI đã được xây dựng vào năm 2000 để khuyến khích những nhà phân phối hạ giá vắc-xin, tương hỗ đời sống của trẻ nhỏ và và bảo vệ sức khỏe thể chất người dân bằng cách tăng năng lực tiếp cận với dịch vụ tiêm chủng ở những nước nghèo nhất trên quốc tế. Kể từ khi Gavi chính thức đi vào hoạt động giải trí, tỷ suất tử trận ở trẻ nhỏ trên quốc tế đã giảm 50%, 13 triệu cái chết đã được ngăn ngừa .

Tiêm vắc xin ( nguồn internet )

Mt chặng đường dài phía trước vi các bnh truyn nhim khác.

Tạo miễn dịch bảo vệ để chống lại bệnh truyền nhiễm liên tục là yếu tố quan trọng và cấp thiết với nền y tế toàn thế giới trong những thập kỷ và thế kỷ tới. Để làm được điều này, tất cả chúng ta cần một chính sách giám sát những loại vi rút mới và nhanh gọn tăng trưởng vắc-xin chống lại những bệnh nhiễm trùng mới nổi nguy hại nhất. Vi rút Ebola quyết liệt năm năm trước, năm ngoái là một hồi chuông cảnh tỉnh về việc quốc tế đã sẵn sàng chuẩn bị tồi tệ như thế nào để giải quyết và xử lý một dịch bệnh như vậy. Vắc-xin đã được phê duyệt nhưng đã quá muộn khi quốc tế đã có hàng ngàn người mất mạng .

Thêm vào đó, để tăng cường sự bảo vệ tạo miễn dịch chống lại các bệnh tuyền nhiễm mới nổi. Liên Minh Vì đổi mới về chuẩn bị bệnh dịch (CEPI – Coalition for Epidemic Preparedness Innovations) năm 2017 cũng đã được ra mắt tại Davos, Thụy Sĩ nhằm đẩy nhanh sự phát triển của vắc-xin chống lại các bệnh dịch mới nổi.

Chúng ta đã trải qua một chặng đường dài kể từ những nỗ lực tiêm chủng tiên phong đầy rủi ro đáng tiếc và kinh khủng cách đây 05 thế kỷ. Vắc xin đã có những bước tăng trưởng quan trọng trong nền y học quốc tế. Tuy nhiên, tình hình lúc bấy giờ, việc tìm ra một loại vắc-xin để bảo vệ quốc tế chống lại vi rút corona mới là một thử thách vô cùng khó khăn vất vả. Nhưng nếu tất cả chúng ta nhìn lại những bước tiến, những bái học kinh nghiệm tay nghề trong lịch sử vẻ vang thì tất cả chúng ta có quyền để kỳ vọng về một loại vắc-xin giúp phòng ngừa Covid-19 .
Nguồn : https://www.weforum.org/agenda/2020/04/how-vaccines-changed-the-world/

Hoài Thương – Trung tâm Kiểm soát bnh tt thành phố [Lược dch]

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255