Stereotypical nghĩa là gì

1. Cách đây mấy tuần, tôi đi dự buổi ra đời Nhóm Hành Động Không Phân Biệt Đối Xử. Một vị người theo dõi giơ tay hỏi Như thế nào là phân biệt đối xử ? Tại sao người ta lại kì thị lẫn nhau ?Thật ra, phân biệt đối xử hay kì thị đều hoàn toàn có thể dịch ngược sang tiếng Anh là discrimination. Trong tiếng Anh còn có một từ rất hay được dùng khi nói về chủ đề này, là stereotype, mà tiếng Việt không có từ nào dịch sát nghĩa. Stereotype là những khuôn mẫu người tamặc định trong đầu, hoàn toàn có thể tốt, hoàn toàn có thể xấu. Ví dụ như, khi gặp một người Đức lần tiên phong, bạn tự nhủ người này chắc rằng rất đúng giờ và cầu toàn, như mọi người Đức khác. Có một bác Tây đã từng rất kinh ngạc khi biết tôi sống ở TP. Hà Nội nhưng chưa khi nào vào đền Quan Thánh. Mặc định ngầm trong đầu bác ấy là đã ở TP.HN chắc rằng đã phải từng đến khu vực nổi tiếng này. Cao hơn stereotype là prejudice, thường được dịch là định kiến. Những định kiến rõ ràng là có ý xấu đi, nhưng chỉ dừng lại ở mức tâm lý. Còn discrimination phân biệt đối xử là khi định kiến đó được biểu lộ bằng hành động, dẫn đến những sự đối xử không công minh. Tôi từng không được trình diễn trong một cuộc họp quan trọng về phần việc mình đảm nhiệm vì tôi là phụ nữ, và là một phụ nữ trẻ. Các đối tác chiến lược địa phương là quan chức cấp huyện, cấp tỉnh, họ không quen lắng nghe một cô gái tí tuổi đầu, do đó phần trình diễn đó được chuyển lại cho một bác nam, dù bác ấy không nắm rõ nội dung việc làm bằng tôi .

Không có hiện tượng xã hội nàochỉ có một nguyên nhân đằng sau. Nhưng một lời giải thích quan trọng cho những khuôn mẫu, định kiến, và hành động kì thị, đơn giản thế này. Mỗi ngày năm giác quan của chúng ta tiếp thu rất nhiều thông tin. Chỉ trên một quãng đường ngắn từ nhà đến sở làm, mắt bạn đã lướt qua bao nhiêu biển quảng cáo, nghe thấy bao nhiêu âm thanh, từ tiếng còi xe, tiếng loa phường, cho đến tiếng những người công an dẹp chợ. Nếu não dành thời gian phân tích tất cả những thông tin đó, chúng ta sẽ không thể làm việc gì ngày này sang ngày khác. Vì vậy, não bắt buộc phải phân loại, bỏ qua hầu hết thông tin được chuyển về, chỉ lọc những thông tin quan trọng nhất. Trong quá trình phân loại đó, người ta hình thành những khuôn mẫu, để giúp cho quá trình đưa ra quyết định được nhanh hơn. Đèn đỏ đứng lại, đèn xanh thì đi. Thử tưởng tượng xem, nếu lần nào nhìn thấy đèn đỏ bạn cũng phải suy nghĩ, đèn này hình tròn, phát ra ánh sáng màu đỏ, ánh sáng đó có nghĩa là gì, thì có lẽ hệ thống giao thông của chúng ta còn tệ hơn bây giờ rất nhiều lần.

Bạn đang đọc: Stereotypical nghĩa là gì

2. Buổi ra đời của Nhóm Hành Động Không Phân Biệt Đối Xử tập hợp rất nhiều nhóm người mà so với họ, sự kì thị là một phần của đời sống thường ngày. Người khuyết tật, người có HIV, người đồng tính, người lao động tình dục, rất nhiều ví dụ về những cái phủ nhận, những câu nói gây tổn thương ( trông mặt xinh thế mà cụt chân thì ai lấy nhỉ ? ) được san sẻ. Nhưng sự kì thị không phải chỉ là yếu tố của những nhóm người có chút đặc biệt quan trọng. Nó diễn ra mọi nơi, mọi lúc, và trong mọi mái ấm gia đình .Một người thân trong gia đình của tôi, khi tuổi đã ngoại ngũ tuần, tìm được sự an ủi và niềm vui trong một hội đồng Phật giáo nhỏ. Bà ăn chay trường, cần mẫn tụng kinh, tích cực tham gia vào những hoạt động giải trí của nhóm Phật tử đó. Những việc này bà làm trọn vẹn tự nguyện, không tác động ảnh hưởng đến ai, cũng không nhu yếu ai phải tương hỗ mình. Nhưng mái ấm gia đình và những người thân trong gia đình của bà lấy việc ăn chay làm đề tài chế giễu. Mỗi lần có buổi tụ họp, nếu mọi người ăn phở, bà xin ăn phở xào xì dầu. Nếu mọi người ăn cơm thịt gà, bà xin ăn xôi đỗ với vừng. Bà này ngày càng dở hơi, siêu thị nhà hàng thiếu chất như thế rồi sinh bệnh, khổ con khổ cháu, bác này tự nhiên lại đi theo cái đạo vớ vẩn, suốt ngày đi trợ niệm, tụng kinh suốt cả đêm .Khi người thân trong gia đình này của tôi ý kiến đề nghị được ăn phở xào xì dầu, những ánh mắt từ em gái, từ cháu gái ném về phía bà chứa đựng thông điệp bà đừng có tỏ ra khác người nữa đi. Cô cháu gái bĩu môi hôm trước ăn phở, nước ninh từ thịt ra, ngày hôm nay lại đòi ăn phở xào xì dầu, lắm chuyện. Và cứ thế, đã vài năm kể từ khi bà ăn chay, chăm đi chùa, những lời trêu chọc vẫn chưa có vẻ như gì sẽ thuyên giảm .Tại sao hỏi đã lấy chồng chưa lại là kì thị ? Đó là chăm sóc mà ! Có một người theo dõi trong buổi ra đời vướng mắc rất chân thành. Khi những lời hỏi han cứ lặp đi lặp lại, nó truyềntảithông điệp rằng, khi cô chưa có chồng, tức là cô chưa đạt được cái thông thường, cái khuôn mẫu mà mọi người đạt được. Và cho nên vì thế, cô vẫn chưa toàn vẹn, và những giá trị cô theo đuổi do đó vẫn còn thiếu sót. Chỉ khi cô triển khai xong chỉ tiêu này, cũng là thước đo chuẩn mực cho niềm hạnh phúc, thì cô mới giống như chúng tôi, trở thành một phần của chúng tôi .Việc một người ăn chay trong một mái ấm gia đình ăn thịt, tưởng chẳng có gì, nhưng cũng thể hiện mức bao dung rất thấp so với sự độc lạ .3. Mới trong ngày hôm qua, tôi được nghe một người phụ nữ đã từng là nạn nhân của những băng nhóm tội phạm kể câu truyện của mình. Khi chị bị hãm hiếp bởi rất nhiều người đàn ông, tâm lý hoảng sợ, đầu óc nửa mê nửa tỉnh vì bị tiêm thuốc cho lú lẫn, rồi may có người cứu ra và đưa đến gặp công an, chị nói Cảnh sát không tin tôi. Họ bắt tôi kể đi kể lại hàng chục lần những cụ thể đến giờ đây vẫn khiến tôi toát mồ hôi lạnh. Lúc đó tôi chưa được ăn gì trong vài ngày. Tôi ngồi sau xe công an, vừa khóc vừa xin họ cho tôi ăn chút gì và ngủ một giấc, tôi không còn đủ công sức của con người để liên tục. Nhưng họ thấp thỏm, họ còn nhiều việc để làm, họ không còn nhìn tôi như một con người có cảm hứng nữa. Họ ép tôi phải dẫn họ đến ngôi nhà nơi tôi bị hãm hiếp để lấy dẫn chứng. Đối với họ, lúc đó tôi chỉ là một phần việc làm phải làm cho xong .Nhưng điều đáng kinh ngạc là sự kì thị kinh điển nhất mà chị phải gánh chịu không phải là những người công anvô cảm, mà đến từ những người phụ nữ cũng là nạn nhân của đấm đá bạo lực. Vì chị không có nhà để về, công an đưa chị đến một ngôi nhà tạm lánh cho những người phụ nữ đã trải qua bạo hành mái ấm gia đình. Họ xì xào với nhau rằng chị đáng bị như vậy, vì họ nhìn thấy chị ăn mặc dơ bẩn, đầu tóc rối bù. Họ không cho chị ăn chung, ngủ chung, truyền tai nhau rằng chị là gái điếm, bị khách chơi quá tay, chứ không phải như họ, những người phụ nữ đoan trang, đứng đắn, đúng thật mới là nạn nhân cần sự trợ giúp. Chị bị cô lập ở nơi đáng lẽ chochị nhiều sự sẻ chia nhất. Chị bị chính những người cùng chung thực trạng quay sống lưng. Ở nhà tạm lánh cũng có thứ bậc. Những người có nghề nghiệp, chồng con, ở bậc cao nhất. Tôi thì li hôn, con cháu mỗi đứa một nơi, đã thất nghiệp nhiều năm, không nhà cửa, nên bị coi như cặn bã dơ bẩn. Họ tự cho mình xứng danh nhận mọi sự tương hỗ, còn tôi thì không .

Người phụ nữ ấy, về sau đã tốt nghiệp cao đẳng xuất sắc và giờ đang chuẩn bị hoàn thành bằng cử nhân Công tác xã hội. Chi hiểu tại sao những người phụ nữ kia phòng vệ. Ở bất cứ nơi đâu, người ta luôn muốn phân chia ranh giới, mình đứng bên tốt, và có ai đó, không phải mình, đứng bên xấu. Xã hội sẽ luôn có tội phạm, Emile Durkheim đã khẳng định từ vài trăm năm trước. Chỉ bằng cách vạch ra những cái vượt ra ngoài khuôn khổ, người ta mới định hình được khuôn khổ, và vì thế, xã hội mới có trật tự.

4. Giống như chị, tôi cũng đã từng phải gánh chịu sự kì thị. Là một người châu Á sống ở Canada, quốc gia luôn được xếp số 1 trong những vương quốc thân thiện với người nhập cư và luôn tôn vinh sự phong phú, tôi vẫn luôn được nhắc rằng mình thuộc nhóm thiểu số. Khi tôi lại gần một người lạ để hỏi đường, rất nhiều khi, họ sẽ mở to mắt trước khi tôi kịp há miệng ra nói câu gì, vì họ tin rằng tôi sẽ không nói sõi tiếng Anh, do đó, họ cần phải lắng nghe thật chú ý. Hay khi tôi trò chuyện với một ông già rất vui tính, đến khi gần chào nhau, ông vỗ đồm độp vào vai tôi và nói đùa Cháu chỉ cần biết thêm cái này là sắp thành người Canada rồi đấy !. Và suốt bao nhiêu năm, tôi dằn vặt với câu hỏi có phải mình được những thầy cô châm chước vì mình là sinh viên quốc tế hay không. Dĩ nhiên, tôi chẳng khi nào biết chắc câu vấn đáp, dù đã đôi lần nhận được email từ thầy cô gửi riêng để khen một bài luận, hay một bài thi tôi được điểm trên cao nhất lớp .Nhưng vì đã từng là người thiểu số ở Canada, nên tôi thấm thía hơn vị thế là người hầu hết khi ở Nước Ta của mình. Những độc quyền tôi được hưởng, càng ngày tôi càng nhận ra, đó đơn thuần là những sự sắp xếp ngẫu nhiên. Chỉ cần biết tiếng Anh, tôi đã có đời sống khá suôn sẻ, lại được nhiều người khen ngợi. Nhưng những em nhỏ người Hmong, cũng song ngữ như tôi, nhưng người ta coi việc những em nói tiếng Kinh là điều đương nhiên, nếu không biết tiếng Kinh là kém, còn lỗi thời. Những lo ngại và bức xúc thiết thân nhất với tôi là khi cây đa gần nhà bị chặt, nhưng nếu tôi được sinh ra chỉ cách vài chục cây số, tôi sẽ chẳng làm được gì khi người ta lấy đất nhà tôi để xây đô thị mới. Giờ thì tôi lo ngại mình phải chịu nắng, chịu bụi, nhưng những người mưu trí chẳng kém gì tôi, cần mẫn hơn tôi nhiều lần, thì lo ngày mai sẽ ăn gì, sẽ ngủ ở đâu .Có lẽ được nếm trải đầu thấp hơn của những phân loại xã hội là thưởng thức quý báu nhất sau sáu năm du học của tôi. Làm sao để người ta bao dung với sự độc lạ hơn ? Hãy đến những nơi rất, rất khác với mình, khi chính bạn bị nhìn với ánh mắt tò mò, hay thậm chí còn bị phân biệt đối xử. Sau đó, bạn sẽ không còn tự do với việc là một phần của số đông bảo đảm an toàn nữa .Nguồn ảnh : Shutterstock. com

Related Posts:

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255