Chủ nghĩa hiện thực (Realism) là gì?

Chủ nghĩa hiện thực ( tiếng Anh : Realism ) là một trong những phe phái lí thuyết quan trọng nhất trong quan hệ quốc tế, được hình thành từ truyền kiếp và có ảnh hưởng tác động can đảm và mạnh mẽ so với tư duy hoạch định chủ trương đối ngoại của những vương quốc .chủ nghĩa hiện thực

TÓM TẮT

Chủ nghĩa hiện thực 

Khái niệm

Chủ nghĩa hiện thực trong tiếng Anh là realism

Chủ nghĩa hiện thực, bên cạnh chủ nghĩa tự do, là một trong hai trường phái lí thuyết quan trọng nhất trong quan hệ quốc tế, được hình thành từ lâu đời và có ảnh hưởng mạnh mẽ đối với tư duy hoạch định chính sách đối ngoại của các quốc gia. 

Các giả định về chủ nghĩa hiện thực

Mặc dù có nhiều phân nhánh khác nhau, nhìn chung các nhà hiện thực chia sẻ các giả định chủ yếu sau:

Chủ thể chính trong mạng lưới hệ thống quốc tế là những vương quốc – dân tộc bản địa có chủ quyền lãnh thổ trong khi những chủ thể khác như những tổ chức triển khai quốc tế, những tổ chức triển khai phi chính phủ, những công ty đa vương quốc, những nhóm hay những cá thể không có vai trò đáng kể. Về thực chất, mạng lưới hệ thống quan hệ quốc tế là một mạng lưới hệ thống vô chính phủ, không sống sót một quyền lực tối cao đứng trên những vương quốc nhằm mục đích kiểm soát và điều chỉnh và quản lí mối quan hệ giữa họ với nhau .Chính vì thế tiềm năng của những vương quốc là tìm cách nâng cao quyền lực tối cao nhằm mục đích tự bảo vệ bảo mật an ninh và sự sống sót của mình trong mạng lưới hệ thống trải qua việc cố gắng nỗ lực giành được càng nhiều nguồn lực càng tốt .

Điều này dẫn tới việc các quốc gia luôn ở trong thế cạnh tranh và đối đầu lẫn nhau (trong nhiều trường hợp dưới hình thức chiến tranh, xung đột vũ trang) nhằm theo đuổi lợi ích quốc gia dưới dạng quyền lực, khiến cho các quốc gia không thể duy trì việc hợp tác một cách lâu dài. Có thể thấy đa phần các giả định này đều trái ngược với các giả định của chủ nghĩa tự do.

Quyền lực trong góc nhìn của chủ nghĩa hiện thực không chỉ là phương tiện đi lại để những vương quốc đạt đến những tiềm năng của mình, mà tự nó cũng chính là một tiềm năng, trải qua hai giả định .

Thứ nhất, quyền lực là động lực cho các chính sách đối ngoại của mỗi quốc gia. Câu hỏi tại sao quốc gia lựa chọn chính sách A hay chính sách B, chỉ có thể được giải thích bằng lăng kính quyền lực. Morgenthaus trả lời bằng một câu được xem như nguyên tắc của chủ nghĩa hiện thực: “Chính trị thế giới, giống như tất cả hình thái chính trị khác, là cuộc chiến để đạt quyền lực. Mục đích cuối cùng của chính trị quốc tế, dù nằm ở đâu cũng là quyền lực”.

Thứ hai, quyền lực được định nghĩa là khả năng ảnh hưởng và thay đổi hành vi của các quốc gia hay tổ chức khác theo lợi ích của mình. Nói một cách khác, cuộc chiến giành quyền lực có thể hiểu là cuộc chiến nhằm giành khả năng gây ảnh hưởng đối với hành vi và suy nghĩ của các quốc gia khác. 

Theo Morgenthaus, đây là một đặc tính bất biến của chính trị quốc tế. Trong một thế giới vô chính phủ, mục tiêu của mỗi quốc gia là trang bị cho mình càng nhiều quyền lực càng tốt để đảm bảo an ninh và sinh tồn. Tuy nhiên cuộc chạy đua tranh giành quyền lực dẫn tới việc các quốc gia đối mặt với một “thế lưỡng nan về an ninh”. 

Theo đó, khi một vương quốc càng tìm cách nâng cao quyền lực tối cao của mình thì càng làm cho những vương quốc khác không an tâm, buộc những vương quốc liên tục phải chạy đua nâng cao quyền lực tối cao của mình nhằm mục đích bảo vệ bảo mật an ninh của mình không bị rình rập đe dọa .Kể từ khi sinh ra, chủ nghĩa hiện thực đã có những bước tăng trưởng với nhiều bổ trợ khác nhau. Hiện nay, chủ nghĩa hiện thực được chia làm hai phân nhánh chính, đó là chủ nghĩa hiện thực cổ xưa ( classical realism ) và chủ nghĩa tân hiện thực ( neo-realism ), hay còn gọi là chủ nghĩa hiện thực cấu trúc ( structural realism ) .

(Theo Thuật ngữ Quan hệ quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM, NXB Chính trị Quốc gia sự thật)

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255