Đừng mua bàn phím cơ vội nếu bạn chưa biết những điều này

Phím cơ là gì?

Bàn phím cơ ( Mechanical Keyboard ) ngay từ cái tên gọi đã khiến tất cả chúng ta đoán được là bàn phím sử dụng những thành phần cơ học. Yếu tố cơ ám chỉ những chiếc công tắc nguồn ( switch ) nằm dưới mỗi phím bấm. Mỗi chiếc switch được cấu thành từ nhiều thành phần hoạt động, dùng lò xo để tạo đàn hồi và có 2 ( hoặc nhiều ) chân tiếp xúc bằng sắt kẽm kim loại .

Cơ chế hoạt đông của phím cơ vẫn tương tự như những loại phím thông thường đó là khi một phím được nhấn xuống > 1 thành phần chuyển động sẽ đè lên lò xo > ép 2 chân tiếp xúc kim loại được chặp vào nhau > đóng mạch > tín hiệu được gởi đi cho biết phím đã được nhấn và khi nhả phím ra > lò xo phục hồi > phím trở lại vị trí ban đầu chuẩn bị cho lần nhấn tiếp theo. Bàn phím cơ có từ bao giờ? Có thể nói bàn phím cơ chính là hậu duệ của những chiếc máy đánh chữ. Vào những năm 1970, những chiếc bàn phím điện tử đầu tiên đã bắt đầu được phát triển, sản xuất và bán ra thị trường. Thời điểm này, bàn phím đều sử dụng công tắc đặt dưới mỗi phím bấm và mỗi công tắc nằm gọn trong một lỗ được khoét trong phần khung bằng kim loại. Những chiếc bàn phím lúc đó có giá bán từ 80 đến 120 USD và thường được dùng chủ yếu tại những trung tâm dữ liệu.


Loại công tắc nguồn thông dụng nhất được sử dụng lúc bấy giờ được gọi là công tắc nguồn lưỡi gà ( reed switch ) – một loại công tắc nguồn có phong cách thiết kế độc lạ với 2 miếng sắt kẽm kim loại ( lưỡi gà ), dẻo đặt trong một viên nang bằng thủy tinh kín khí. Bình thường 2 miếng sắt kẽm kim loại này sẽ nằm cách nhau 1 khoảng chừng nhỏ nhưng khi có từ trường ( từ một nam châm hút điện hoặc một nam châm từ vĩnh cửu ) thì chúng sẽ chặp vào nhau, đóng kín mạch từ đó tín hiệu được gởi đi. Khi không còn ảnh hưởng tác động của từ trường, độ cứng của 2 miếng sắt kẽm kim loại sẽ khiến chúng tách rời nhau ra, ngắt mạch điện .




Trên đây là một chiếc bàn phím có tên Бу4035000 Keyboard dùng reed switch do một công ty của Liên Xô cũ sản xuất. Bên dưới mạch phím là những chiếc switch lưỡi gà đặt dọc nhìn rất độc lạ. Vào giữa những năm 1970, những chiếc công tắc nguồn giá rẻ, tiếp xúc trực tiếp đã được ra mắt nhưng tuổi thọ của chúng ngắn hơn ( khoảng chừng 10 triệu lần nhấn ) bởi công tắc nguồn không còn nằm trong viên nang bằng thủy tinh kín khí nữa .

Đến năm 1978, Key Tronic Corp lần tiên phong ra mắt những chiếc bàn phím dùng công tắc nguồn điện dung gọi là foam và foil switch. Về cấu trúc, bên dưới mỗi phím bấm đơn thuần là một miếng bọt xốp hình tròn trụ với một tấm nhựa phủ Mylar dẫn điện đặt trên đầu công tắc nguồn. Bên dưới là một bảng mạch, trên bản mạch này có những mạch in hình bán nguyệt bao quanh mỗi điểm tiếp xúc tương ứng với mỗi phím. Khi phím được nhấn xuống, điện dung giữa đầu công tắc nguồn và mạch in trên bản mạch bên dưới biến hóa và biến hóa này được một mạch IC phân biệt, từ đó gởi tín hiệu đến máy tính .


Trong khi đó, IBM cũng tăng trưởng những chiếc bàn phím dùng công tắc nguồn riêng, còn được gọi là công tắc nguồn lò xo oằn ( buckling spring ) và được IBM ĐK sáng tạo vào năm 1978. Đúng như tên gọi, bên trong mỗi công tắc nguồn là một chiếc lò xo và nó sẽ oằn khi phím bị nhấn xuống và kích hoạt một cái cò nhỏ nhấn vào 2 tấm nhựa hay màng có tính dẫn ép vào nhau, từ đó đóng mạch và gởi tín hiệu đi. Cơ chế hoạt động giải trí của loại công tắc nguồn này phát ra tiếng click và tạo cảm xúc phản hồi vật lý khiến người gõ biết được khi nào phím được nhấn xuống .

IBM Model F là chiếc bàn phím tiên phong dùng kiểu công tắc nguồn này được phát hành cùng với chiếc máy tính cá thể IBM Personal Computer XT năm 1983. Đến năm 1984 thì IBM ra đời Model M được phong cách thiết kế rất bền, nặng đến 1,8 kg, giá rẻ hơn và mỗi nắp phím ( key cap ) hoàn toàn có thể tháo ra để vệ sinh được. Như vậy, hoàn toàn có thể nói bàn phím cơ đã Open từ rất lâu trước đó. Trước khi công nghệ tiên tiến phím màng ( membrane ), phím vòm cao su đặc ( rubber dome ) được ý tưởng vào cuối thập niên 80, đầu 90 và trở nên phổ cập cho đến tận ngày này .

Sự tiến bộ về công nghệ, nhu cầu về độ mỏng, nhẹ tạo cơ hội cho phím membrane, rubber dome phổ biến

Nhắc đến sự độc lạ giữa phím cơ và phím màng hay vòm cao su đặc thì 1 yêu tố tất cả chúng ta hoàn toàn có thể nhận ra từ bên ngoài đó là size và độ cao phím. Những chiếc bàn phím điện tử tiên phong do được phong cách thiết kế mô phỏng bàn phím của máy đánh chữ nên chúng có hành trình dài phím ( cự ly chuyển dời của phím từ trạng thái bắt đầu đến khi nhấn xuống hẳn ) vào khoảng chừng 4,75 mm, độ cao phím khoảng chừng 12,7 mm và độ dày của bàn phím khoảng chừng 5 cm. Trong khi đó, công nghệ tiên tiến phím rubber dome có hành trình dài tiêu chuẩn khoảng chừng 3,5 – 4 mm và mỏng dính hơn rất nhiều

Những chiếc bàn phím cơ dùng công tắc nguồn cho mỗi phím nên có giá tiền sản xuất cao và cùng với những nâng cấp cải tiến về công nghệ tiên tiến đổ khuôn, những đơn vị sản xuất đã hoàn toàn có thể tạo ra những chiếc bàn phím với 1 mạch phím liền khối ( monoblock ) thay vì từng công tắc nguồn cho mỗi phím. Những tấm màng với mạch in rẻ tiền đã khiến hành trình dài phím được giảm thiểu đáng kể, từ đó khiến bàn phím trở nên mỏng mảnh hơn .

Đồng thời, công nghệ tiên tiến phím membrane hay rubber dome cũng sử dụng mạch điện tử để nhận ra tín hiệu phím thay vì công tắc nguồn, từ đó phong cách thiết kế bàn phím đã chuyển từ những thành phần cơ học sang màng giá rẻ và cùng với sự sinh ra của cấu trúc xương phím dạng cắt kéo ( scissor ) thì hành trình dài phím liên tục được giảm xuống còn 2 mm. Khi phối hợp giữa cấu trúc cắt kéo và công nghệ tiên tiến phím rubber dome thì những nhà phân phối đã tạo ra bàn phím được gọi là low-profile và được tích hợp trên máy tính hoặc những chiếc bàn phím phong cách thiết kế mỏng mảnh mà tất cả chúng ta vẫn đang dùng ngày này .

Vậy tại sao bàn phím cơ vẫn được phát triển?

Khi bàn phím membrane và rubber dome hàng loạt Open trên mọi chiếc máy tính từ máy tính đến PC thì lúc này có 2 khuynh hướng. Trong khi nhiều người dùng tiếp đón và cảm thấy hào hứng khi sử dụng những chiếc bàn phím có phong cách thiết kế nhỏ, mỏng mảnh và hành trình dài phím ngắn thì vẫn có nhiều người cảm thấy không hề từ bỏ tiếng click hay cảm xúc tự tin khi nhấn trên những chiếc bàn phím cơ. Để đáp lại nhu yếu này, nhiều hãng như Cherry, Alps, Omron đã liên tục tăng trưởng và sản xuất những chiếc bàn phím cơ dễ sản xuất hơn nhưng mang lại cảm xúc gõ tương tự như kiểu công tắc nguồn buckling spring trên IBM Model F, Model M .

Ban đầu những bàn phím cơ này hướng đến đối tượng người dùng là những người dùng đam mê muốn tìm lại cảm xúc gõ nguyên bản, sau đó bàn phím cơ chuyển hướng đến đối tượng người dùng game thủ nhờ ưu điểm về độ đúng chuẩn với mỗi cú nhấn cũng như độ nhạy của công tắc nguồn cơ học và nhiều đối tượng người tiêu dùng khác như lập trình viên hay nhà tăng trưởng ứng dụng khi họ muốn giảm thiểu lỗi đánh máy cũng chính là giảm thiểu sai sót khi coding .

Bàn phím cơ và game lên ngôi

Cách đây khoảng chừng 8 năm về trước, thị trường máy tính chơi game khởi đầu có sự đổi khác và nhiều công ty đã hàng loạt ra đời những thiết bị ngoại vi dành riêng cho game, nổi bật là chuột chơi game và những chiếc bàn phím rubberdome hoàn toàn có thể lập trình được. Tuy nhiên, những chiếc bàn phím vòm cao su đặc nhanh gọn lộ rõ những điểm yếu kém của nó khi chưa thể phân phối được nhu yếu chơi game hạng sang cũng như đối tượng người dùng người dùng game thủ chuyên nghiệp .


Những hãng chuyên làm phụ kiện gaming như SteelSeries, Razer, Logitech đã bước chân vào thị trường phím cơ từ rất sớm. Vào thời gian 2004, SteelSeries đã ra đời chiếc phím cơ chuyên dùng cho game thủ tiên phong với tên gọi SteelKeys 6G dùng Cherry MX Black. Sau đó đến lượt Razer với dòng phím BlackWidow ra đời vào mùa thu năm 2010 dùng Cherry MX switch và tiếp theo sau là Logitech G710 + vào năm 2012 dùng Cherry MX Brown và còn nhiều hãng khác nữa. Thị trường này cứ như thế tăng trưởng chậm nhưng không thay đổi và chỉ thật sự bùng nổ trong vài ba năm gần đây. Kể từ những chiếc bàn phím cơ chuyên game tiên phong, những hãng sản xuất đã liên tục nâng cấp cải tiến và bổ trợ những tính năng mới, ví dụ điển hình như việc tích hợp mạng lưới hệ thống đèn backlit nhằm mục đích tối ưu thưởng thức chơi game trong đêm, mạng lưới hệ thống phím macro, từ LED đơn sắc sang RGB nhiều màu …

Sự bùng nổ của phím cơ chuyên game bắt nguồn từ sự tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ của mô hình thể thao điện tử eSports. Từ chục năm trước, đã có rất nhiều người chơi điện tử chuyên nghiệp mà giờ đây tất cả chúng ta hoàn toàn có thể gọi là game thủ. Họ thường sử dụng bán phím cơ do thưởng thức, độ đúng mực cao với từng thao tác. Họ không hề dùng những loại bàn phím màng cao su đặc thường thì bởi chúng thường bị ” gối ” phím và sót phím khi bấm cùng lúc nhiều phím ( combo ) và thao tác nhanh. Bàn phím cơ trong khi đó có tính năng N-key Rollover ( N-KRO ) tức mọi phím khi bạn nhấn xuống đều được máy tính nhận diện được. Với những thế mạnh này, bàn phím cơ trở thành một thứ vũ khí của game thủ chuyên nghiệp và cùng với tầm phủ sóng và sức lan toả lớn của những giải đấu game chuyên nghiệp như Dota2, LoL, bàn phím cơ được người dùng trên quốc tế biết đến nhiều hơn .

Những ưu điểm của phím cơ so với phím membrane, rubber dome:

Do sử dụng chính sách lò xo và những thành phần được sản xuất với độ bền cao, những chiếc switch cơ học trên bàn phím cơ sở hữu nhiều ưu điểm tiêu biểu vượt trội so với bàn phím màng dùng cơ chế phục hồi bằng vòm cao su đặc ( rubber dome ) hay xương cắt kéo ( scissor ). ​
Tuổi thọ dài hơn : Switch cơ học trên bàn phím cơ có tuổi thọ từ 30 đến 70 triệu lần nhấn, trong khi đó số lượng này so với phím màng thường thì chỉ khoảng chừng 5 triệu lần nhấn ; Lâu mòn : những thành phần cơ học trong mỗi switch được sản xuất rất bền, chân tiếp xúc, lò xo bằng sắt kẽm kim loại nên rất khó mòn. Do đó sau nhiều năm sử dụng, thưởng thức gõ trên bàn phím cơ gần như y hệt

Nâng cao trải nghiệm gõ, nhiều cảm giác gõ khác nhau: Với mỗi loại switch, các nhà sản xuất có những thiết kế riêng, tuỳ biến riêng để mang lại trải nghiệm gõ khác nhau, chẳng hạn như có loại mang lại cảm giác gõ mượt và nhẹ, có loại phát ra tiếng click, có loại im re, có loại mang lại phản hồi xúc giác trên đầu ngón tay, có loại không …

Độ không thay đổi cao và độ bền cao : những chiếc bàn phím cơ thường năng hơn bàn phím màng thường thì, chúng hoàn toàn có thể chịu được va đập tốt cũng như mang lại độ không thay đổi cao hơn khi sử dụng. Chiếc bàn phím Logitech G710 + từng được thử nghiệm nghiền nát dưới bánh xe tank nhưng vẫn sống nhăn .


Dễ vệ sinh và tuỳ biến : đây cũng là một yếu tố khiến bạn bè ” nghiện phím cơ “. Với những chiếc phím cơ dùng switch của Cherry MX hay những phiên bản clone tựa như thì tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thuận tiện tháo nắp phím ( keycap ) để vệ sinh cũng như đổi khác keycap theo sở trường thích nghi. Đây cũng là một thú chơi rất mê hoặc nhưng cũng tốn kém trên những chiếc phím cơ .

Bàn phím cơ hiện nay sử dụng loại công tắc (switch) nào? Thị trường phím cơ hiện nay khá đa dạng nhưng phổ biến nhất và được ưa chuộng nhất vẫn là loại switch do Cherry sản xuất. Nói sơ về Cherry thì đây là một tập đoàn được thành lập tại Mỹ vào năm 1953 và bắt đầu sản xuất bàn phím từ năm 1967. Như vậy, Cherry là nhà sản xuất bàn phím lâu đời nhất trên thế giới vẫn còn duy trì hoạt động. Kể từ năm 1967 thì Cherry cũng chuyển trụ sở sang Đức và sau đó được ZF Friedrichshafen AG mua lại vào năm 2008. Hiện tại bàn phím cũng như công tắc cơ dùng cho bàn phím vẫn được sản xuất với thương hiệu Cherry. Dòng sản phẩm phổ biến nhất của Cherry là Cherry MX switch được giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1985. Switch thường được nhận biết bởi màu sắc và mỗi màu tương ứng với các đặc tính phản hồi chẳng hạn như có phát ra tiếng click hay không, có phản hồi xúc giác hay không và lực nhấn là bao nhiêu để kích hoạt switch (được đo bằng đơn vị cN hoặc g).




Về cấu trúc, Cherry switch gồm những thành phần chính như :

Switching slide : khối trượt – một thành phần bằng nhựa được đúc CAD đúng mực, có màu đặc trưng để phân loại và đóng vai trò liên kết giữa nắp phím ( key cap ) và switch. Thành phần này cũng tạo ra cảm nhận gõ khi tương tác giữa phần thân trên và lõi lò xo của switch .


Upper housing : thân trên – là một thành phần bằng nhựa được đúc CAD khác với độ sai sót chưa đến 0,01 mm, bên trong có những rãnh tạo thành bộ khung xu thế cho nắp trượt khi nhấn xuống .



Gold crosspoint contact : chân tiếp xúc chéo mạ vàng – đây là trái tim của mọi switch Cherry MX, về cơ bản nó là bộ phận được làm bằng kim loại hình giống như chiếc kẹp gồm 2 lưỡi và thông thường ở trạng thái nghỉ thì 2 lá ( leaf ) nằm tách nhau một khoảng chừng hẹp được gọi là cổ ( neck ). 2 thành phần có 2 chân liên kết với bảng mạch phím bên dưới và mặt trong của mỗi lá có 2 phần tiếp xúc có phong cách thiết kế hình lăng trụ ngũ giác nằm cắt nhau theo hình chữ thập nên được gọi là Crosspoint. Khi phím được nhấn xuống, 2 phần ngũ giác này tiếp xúc với nhau ở phần đỉnh nhọn. Diện tích tiếp xúc nhỏ, mặt phẳng phủ vàng khiến thời hạn hồi sinh của 2 lá tiếp xúc rất nhanh, trở kháng tiếp xúc thấp mang lại độ đúng mực cao .

Housing base : thân dưới – là thành phần phủ bọc còn lại của switch, được làm bằng nhựa và được kết nối vào mạch phím. Riêng với Cherry MX Blue thì loại switch này phát ra tiếng clicky đặc trưng nhờ phong cách thiết kế Switching slide được chia thành 2 phần gồm được gọi là Shift Carriage 1 và Shift Carriage 2. Phần Shift Carriage 1 vẫn tiếp đón tính năng kết nối với lõi lò xo nhằm mục đích tạo ra cảm nhận gõ và phản hồi xúc giác, trong khi đó Shift Carriage 2 là một phần nhựa cứng có công dụng mở / đóng mạch trên chân tiếp xúc .

Làm sao để phân biệt giữa các phiên bản Cherry MX Switch và chúng khác nhau chỗ nào?

Tại thị trường Nước Ta, những loại switch Cherry MX thông dụng thường là Red, Brown, Blue và Black. Ngoài ra mình cũng thấy một số ít phiên bản như Green trên dòng phím CMStorm QuickFire XTI hay White trên Ducky One TKL.Ngoài ra thì còn nhiều phiên bản màu khác nữa như Grey, Clear, Silver, Orange, … nhưng ít phổ cập hơn .

Các phiên bản switch Cherry MX được phân biệt bởi sắc tố của Switching slide và mỗi phiên bản có một đặc tính khác nhau, mang lại cảm xúc gõ khác nhau. Với 4 phiên bản thông dụng là Red, Brown, Blue và Black thì chúng được chia thành 2 nhóm gọi là Linear ( Red và Black ) và Tactile ( Brown và Blue ) tưong ứng với thưởng thức gõ. Riêng phiên bản Blue còn được phân vào nhóm Clicky do âm thanh phát ra khi gõ. Những từ như Linear, Tactile, Clicky thường Open trên hộp loại sản phẩm nên việc hiểu được ý nghĩa của những từ này không ít giúp đồng đội xác lập loại switch nhanh hơn và dễ mua hơn. Linear ( tuyến tính ) : nếu switch Linear như Red và Black thì khi nhấn xuống, phần Switching slide sẽ hoạt động tuyến tính thẳng từ trên xuống dưới mà không gặp phải những khấc phản hồi ( tactile bump ), thưởng thức gõ rất quyến rũ và càng nhấn thì lực cản càng tăng do lò xo bị nén tối đa ; Tactile ( xúc giác ) : nếu switch được phân vào loại Tactile như Blue và Brown thì khi nhấn xuống, phần Switching slide sẽ đi qua một cái khấc phản hồi xúc giác tại Actuation point ( điểm kích hoạt – vị trí switch sẽ ghi nhận rằng bạn đã nhấn phím xuống ). Nhờ cái khấc này nên tất cả chúng ta thuận tiện cảm nhận được là phím đã nhấn ( đã ăn phím ) hay chưa. Clicky ( tiếng click ) : nếu switch được gọi là Clicky thì nó sẽ phát ra tiếng click khi bạn nhấn, ngoài Blue của Cherry MX thì còn có nhiều loại switch khác tạo ra âm thanh này, ví dụ điển hình như Razer Green .

Cherry MX Red : là phiên bản switch phổ cập nhất trên những chiếc phím cơ dành cho game thủ bởi thưởng thức gõ mềm mại và mượt mà, lò xo mềm hơn với lực gõ nhẹ với chỉ 45 g. Đây cũng là dòng switch có tuổi đời khá non trẻ khi được Cherry ra đời năm 2008. Bạn hoàn toàn có thể tìm thấy switch Cherry MX Red trên rất nhiều bàn phím chơi game của Corsair, Ozone Gaming, SteelSeries, Cooler Master, Leopold, Ducky, Das Keyboard …

Cherry MX Black : là người đồng đội của Red, cũng thuộc dòng Linear, thưởng thức gõ mềm mại và mượt mà tương tự như nhưng nặng hơn do có lò xo căng hơn với lức nhấn 60 g. Lò xo căng hơn khiến switch phản hồi nhanh hơn nên trong một số ít trường hợp, bạn hoàn toàn có thể nhấp đúp phím ( double tap ) rất nhanh trên dòng phím này. Cherry MX Black được hãng ra mắt lần đầu vào năm 1984 và đây cũng là phiên bản truyền kiếp nhất của dòng Cherry MX. Tại Nước Ta thì mình chỉ mới dùng Cherry MX Black trên chiếc phím cơ ASUS Echelon .

​ Cherry MX Blue : là phiên bản switch ” ồn ào nhất ” bởi âm thanh clicky của nó. Cherry MX Blue vừa mang đặc thù của dòng Tactile, vừa Clicky với lực nhấn khoảng chừng 50 g. Blue được sử dụng khá thoáng rộng trên nhiều dòng phím cơ, đặc biệt quan trọng là những chiếc phím cơ dành cho dân văn phòng bởi nó mang lại cảm xúc gõ gần với cảm xúc gõ trên máy đánh chữ nhất. Thêm vào đó, nhiều người cho rằng tiếng Clicky phát ra giúp tăng cường mức độ đúng mực và … Xua tan cơn buồn ngủ

. Không rõ Cherry MX Blue được ra đời khi nào, nó Open lầu đầu trên một chiếc phím của Filco vào năm 2007 còn giờ đây thì phần đông hãng làm bàn phím cơ nào cũng có phiên bản dùng Cherry MX Blue. Với những đặc tính như vừa ồn vừa nặng thì Cherry MX Blue không tương thích với game lắm, nó hơi khó double tap. Nếu như bạn liên tục đánh máy hay đi làm mà gặp tên đồng nghiệp khó ưa thì vác phím dùng Cherry MX Blue lên, bảo vệ hắn sẽ xin đổi chỗ hoặc bạn sẽ bị cách ly

Cherry MX Brown : cũng là một phiên bản switch khá phổ cập nữa và nó được tăng trưởng theo nhu yếu của hãng chuyên làm phụ kiện dành cho máy tính của Mỹ là Kinesis Tech. Hãng này đã nhu yếu Cherry làm một loại switch hoàn toàn có thể mang lại cảm xúc xúc giác ( Tactile ) tương tự như như Blue nhưng không phát ra tiếng Clicky và lực nhấn phải nhẹ hơn với chỉ 45 g. Vậy là Brown sinh ra vào năm 1992 và mẫu sản phẩm tiên phong dùng switch Cherry MX Brown cũng chính là cái bàn phím phong cách thiết kế công thái học Kinesis Advantage. Tại Nước Ta thì đồng đội rất dễ tìm mua bàn phím cơ dùng Cherry MX Brown bởi hầu hết tên thương hiệu nào cũng có. Cá nhân mình rất thích dùng Brown bởi nó khá tổng lực, gõ văn bản cũng tốt mà chơi game cũng tốt bởi vừa có phản hồi xúc giác, vừa có lực nhấn nhẹ .
Theo Tinh Tế

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255