Thuốc Heparin: Công dụng, liều dùng và lưu ý khi sử dụng

Heparin: Thuốc chống đông máu

Tên thường gọi: Heparin

Tên gọi khác:

Calciparine Eparina
heparina Heparinate
Heparinic acid Liquaemin
Panheprin Unfractionated heparin

Heparin Là Gì?

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Heparin

Loại thuốc

Thuốc chống đông máu

Dạng thuốc và hàm lượng

Các muối thường dùng là heparin calci, heparin natri trong dextrose hoặc trong natri clorid. Một số dung dịch có thêm chất dữ gìn và bảo vệ là alcol benzylic hoặc clorobutanol. Liều biểu lộ bằng đơn vị chức năng USP hoặc đơn vị chức năng quốc tế. Hai đơn vị chức năng này được coi như tương tự .
Ống tiêm lọ 1 ml, 2 ml, 2,5 ml, 3 ml, 5 ml, 10 ml và 30 ml hàm lượng 1, 2, 10, 40, 50, 100, 1000, 2500, 5000, 7500, 10000, 15000, 25000 và 40000 đvqt trong 1 ml .

Chỉ Định Của Heparin

Heparin được chỉ định sử dụng trong trường hợp :

  • Phòng và điều trị huyết khối nghẽn động tĩnh mạch (huyết khối tĩnh mạch sâu và nghẽn động mạch phổi) đặc biệt ở người phải phẫu thuật và ở phụ nữ mang thai có nguy cơ cao, ví dụ có tiền sử huyết khối nghẽn mạch và người bệnh cần bất động thời gian dài sau phẫu thuật, nhất là người tuổi từ 40 trở lên.
  • Xử trí huyết khối nghẽn động mạch bao gồm cơn đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim, tắc động mạch ngoại vi cấp và đột quỵ.
  • Điều trị hội chứng đông máu rải rác nội mạch.
  • Dự phòng tai biến huyết khối nghẽn tĩnh mạch ở môi trường phẫu thuật hay ở người nằm liệt giường do bệnh nội khoa (sau nhồi máu cơ tim, suy tim, sau tai biến mạch máu não, thiếu máu cục bộ kèm liệt chi dưới).
  • Thường dùng heparin trong khi chờ thuốc chống đông máu đường uống có tác dụng và ngừng sử dụng khi thuốc đường uống đã có tác dụng.
  • Dự phòng đông máu trong thẩm phân máu và các thủ thuật tuần hoàn ngoài cơ thể khác như tim – phổi nhân tạo. Ngoài ra heparin còn dùng làm chất chống đông máu trong truyền máu hoặc khi lấy bệnh phẩm máu. Rửa ống cathete để duy trì ống thông.

Chống Chỉ Định Của Heparin

Thuốc chống chỉ định với những trường hợp sau đây :

  • Mẫn cảm với heparin hoặc với bất cứ thành phần nào của thuốc.
  • Tiền sử giảm tiểu cầu nặng týp II (giảm tiểu cầu do heparin).
  • Bệnh hemophilia.
  • Có vết loét dễ chảy máu, loét dạ dày và u ác tính.
  • Xuất huyết lớn đang hoạt động và các yếu tố nguy cơ gây xuất huyết lớn.
  • Viêm nội tâm mạc nhiễm trùng.
  • Dọa sẩy thai, trừ khi có kèm theo đông máu nội mạch.
  • Bị rối loạn đông máu nặng, viêm màng trong tim nhiễm khuẩn, chọc dò tủy sống hoặc quanh màng cứng và phong bế giao cảm.
  • Các tổn thương, chấn thương và phẫu thuật ở thần kinh trung ương, mắt và tai (tuy nhiên liều thấp để dự phòng huyết khối thì vẫn dùng).
  • Giảm tiểu cầu nặng ở các người bệnh không có điều kiện làm đều đặn các xét nghiệm về đông máu (thời gian đông máu, thời gian cephalin) khi dùng heparin liều đầy đủ.

Liều Lượng & Cách Dùng Của Heparin

Liều dùng Heparin

Người lớn

Phòng huyết khối tắc tĩnh mạch sau phẫu thuật :
Dùng 5000 đvqt tiêm dưới da 2 giờ trước khi phẫu thuật, sau đó 5000 đvqt, 2 – 3 lần / 24 giờ cho tới khi người bệnh đi lại được, tối thiểu 7 ngày sau phẫu thuật .
Đối với phẫu thuật chỉnh hình lớn, hoặc bệnh khác có rủi ro tiềm ẩn cao :
3500 đvqt cách nhau 8 giờ / 1 lần, kiểm soát và điều chỉnh liều nếu cần để giữ thời hạn cephalin – kaolin ở mức cao của trị số thông thường ( gấp 1,5 – 2,5 lần số liệu thông thường ) .
Điều trị huyết khối tắc tĩnh mạch sâu, nghẽn mạch phổi, đau thắt ngực không không thay đổi, tắc động mạch ngoại vi cấp :

  • Tiêm tĩnh mạch đầu tiên 1 liều 5000 đvqt hoặc 75 đvqt/kg (10000 đvqt trong trường hợp nghẽn mạch phổi nặng).
  • Sau đó truyền tĩnh mạch liên tục 18 đvqt/kg/giờ hoặc, để điều trị tắc tĩnh mạch sâu, tiêm dưới da 15000 đvqt, cách 12 giờ/lần, liều được điều chỉnh để duy trì thời gian cephalin – kaolin hoạt hóa ở mức gấp 1,5 – 2,5 lần mức bình thường.

Nhất thiết phải xét nghiệm máu hàng ngày .
Cho một thuốc chống đông máu uống ( thường là warfarin ) mở màn cùng lúc với heparin ( heparin cần liên tục cho tối thiểu 5 ngày và cho tới khi INR vượt 2 trong 2 ngày liền ) .
Chống đông trong truyền máu và lấy mẫu máu :

  • Truyền máu: Khi heparin natri được dùng in vitro để chống đông trong truyền máu, 7500 đvqt heparin thường được thêm vào 100 ml dung dịch tiêm natri clorid 0,9%; 6 – 8 ml dung dịch này được thêm vào mỗi 100 ml máu toàn phần.
  • Lấy mẫu xét nghiệm: Khi dùng heparin natri làm chất chống đông in vitro cho máu xét nghiệm, thêm 70 – 150 đvqt heparin natri vào 10 – 20 ml máu toàn phần.

Trẻ em

Duy trì ống thông động mạch cuống rốn ở trẻ sơ sinh : Truyền tĩnh mạch 0,5 đvqt / giờ .
Điều trị những đợt huyết khối :

  • Dùng đường tĩnh mạch:
    • Trẻ sơ sinh: Liều ban đầu tiêm tĩnh mạch 75 đvqt/kg (50 đvqt/kg nếu sinh non dưới 35 tuần tuổi thai), sau đó truyền tĩnh mạch liên tục 25 đvqt/kg/giờ, điều chỉnh liều theo APTT.
    • Trẻ từ 1 tháng – 1 tuổi: Tiêm tĩnh mạch liều ban đầu 75 đvqt/kg, sau đó truyền tĩnh mạch liên tục 25 đvqt/kg/giờ, điều chỉnh liều theo APTT.
    • Trẻ từ 1 – 18 tuổi: Tiêm tĩnh mạch liều ban đầu 75 đvqt/kg, sau đó truyền tĩnh mạch liên tục 20 đvqt/kg/giờ, điều chỉnh liều theo APTT.
  • Dùng đường tiêm dưới da:
    • Trẻ từ 1 tháng – 18 tuổi: Tiêm 250 đvqt/kglần, ngày 2 lần.
    • Tiếp tục điều trị thêm 48 giờ sau khi bệnh ổn định. Đợt điều trị thường là 5 – 7 ngày.

Phòng những đợt huyết khối :

  • Trẻ từ 1 tháng – 18 tuổi: 100 đvqt/kg/lần (tối đa 5 000 đvqt/lần, ngày 2 lần). Điều chỉnh liều theo APTT.
  • Hướng dẫn điều chỉnh liều cho trẻ em theo APTT:
    • Sau liều dùng ban đầu như đã nêu ở các phần trên, truyền tĩnh mạch heparin để duy trì APTT trong khoảng 60 – 85 giây (coi như tương ứng với nồng độ yếu tố kháng yếu tố Xa khoảng 0,35 – 0,7 đvqt/ml).
    • APTT được xác định 4 giờ sau khi dùng liều ban đầu và 4 giờ sau mỗi lần thay đổi tốc độ truyền. Đếm tế bào máu và xác định APTT hàng ngày sau khi đạt được APTT nằm trong phạm vi điều trị.

Đối tượng khác

Người cao tuổi : Bệnh nhân trên 60 tuổi, đặc biệt quan trọng là phụ nữ, có rủi ro tiềm ẩn chảy máu cao ( APTT dài hơn ở người trẻ tuổi ), thế cho nên hoàn toàn có thể cần dùng liều thấp hơn cho những bệnh nhân này .
Chạy thận tự tạo : Tiêm tĩnh mạch liều bắt đầu 1000 – 5000 đvqt, sau đó truyền tĩnh mạch liên tục 250 – 1000 đvqt / giờ .

Cách dùng

Thuốc để tiêm tĩnh mạch ( tiêm gián đoạn hoặc nhỏ giọt liên tục ), hoặc để tiêm dưới da sâu ( trong lớp mỡ ). Phải kiểm tra thuốc bằng mắt trước khi dùng .
Liều lượng heparin phải được kiểm soát và điều chỉnh theo hiệu quả test đông máu ( như : Thời gian cephalin – kaolin ( APTT ), hay thời hạn Howell ) .


Tác dụng phụ của Heparin

Thường gặp

Chảy máu, xuất huyết đặc biệt quan trọng là xuất huyết tiêu hóa, giảm tiểu cầu, tăng transaminase nhất thời .

Hiếm gặp

Thay đổi sắc tố da mặt, ban da, ngứa, thở nhanh không đều, phù nề mi mắt hoặc quanh mắt, hạ huyết áp và trụy tim mạch, ức chế Aldosteron, gây loãng xương, rụng tóc nhất thời, mề đay, tụ máu trong cơ .

Lưu Ý Khi Sử Dụng Heparin

Lưu ý chung

Không nên dùng heparin bằng cách tiêm bắp do rủi ro tiềm ẩn tụ máu .
Tất cả những người bệnh phải được sàng lọc trước khi khởi đầu liệu pháp heparin để loại những bệnh gây chảy máu. Heparin phải được dùng rất thận trọng khi có rủi ro tiềm ẩn tăng chảy máu .
Heparin hoàn toàn có thể làm giảm tiết aldosteron và gây ra giảm aldosteron kèm theo tăng kali huyết và / hoặc nhiễm toan chuyển hóa .
Nguy cơ tăng kali huyết tăng theo thời hạn điều trị và thường hồi sinh được. Khi điều trị heparin lê dài, cần kiểm tra kali huyết ở người có rủi ro tiềm ẩn .
Đã từng xảy ra giảm tiểu cầu cấp sau khi điều trị bằng heparin nên phải giám sát chặt số lượng tiểu cầu ở người có rủi ro tiềm ẩn giảm tiểu cầu do heparin ( HIT : Heparin-induce thrombocytopenia ). Đếm tiểu cầu trước khi điều trị, sau đó 2 lần / tuần trong 21 ngày ; nếu thiết yếu phải điều trị lê dài thì phải đếm tiểu cầu mỗi tuần 1 lần cho đến khi ngừng .
Hội chứng cục máu trắng : Heparin hoàn toàn có thể gây ra giảm tiểu cầu nặng, nhiều lúc gây huyết khối, do miễn dịch týp II ( HIT ). HIT được định nghĩa khi số lượng tiểu cầu < 100000 và / hoặc số lượng tiểu cầu giảm tương đối từ 30 - 50 % ở 2 lần đếm liên tục . Giảm tiểu cầu thường xảy ra ở ngày thứ 5 và 21 sau khi khởi đầu điều trị heparin ( đỉnh điểm khoảng chừng ngày thứ 10 ) . Giảm tiểu cầu nhiều ( 30 - 50 % so với bắt đầu ) là tín hiệu báo động. Trong tổng thể những trường hợp, phải kiểm tra lại số lượng tiểu cầu, nếu đúng là giảm thì phải ngừng điều trị heparin. Nếu vẫn liên tục điều trị heparin, có rủi ro tiềm ẩn lớn sẽ bị huyết khối . Nếu thiết yếu phải liên tục điều trị chống đông, phải chuyển sang loại khác : Danaparoid natri hoặc hirudin tùy từng trường hợp .

Thận trọng khi dùng cho người bệnh có tiền sử dị ứng, đặc biệt người bị dị ứng với các protein động vật vì họ rất có thể sẽ bị dị ứng với thuốc này.

Do heparin ức chế tiết aldosteron ( tổng thể bệnh nhân dùng heparin đều giảm lượng aldosteron nhưng phần nhiều hoàn toàn có thể tự kiểm soát và điều chỉnh qua mạng lưới hệ thống reninangiotensin ) nên tăng kali huyết hoàn toàn có thể xảy ra so với những bệnh nhân dùng heparin thời hạn dài hoặc với những người không có năng lực tự kiểm soát và điều chỉnh như những bệnh nhân đái tháo đường, suy thận hoặc dùng kèm thuốc kháng kali .

Lưu ý với phụ nữ có thai

Heparin không qua nhau thai và hoàn toàn có thể dùng làm thuốc chống đông máu trong thời kỳ này vì không tác động ảnh hưởng đến chính sách đông máu của thai. Tuy vậy, cần thận trọng khi dùng heparin trong 3 tháng cuối của thai kỳ và trong thời kỳ sau khi sinh do tăng rủi ro tiềm ẩn xuất huyết của mẹ .

Lưu ý với phụ nữ cho con bú

Heparin không phân bổ vào sữa mẹ nên không nguy khốn cho trẻ bú mẹ, tuy nhiên có 1 số ít hiếm báo cáo giải trình thấy có gây loãng xương nhanh ( trong vòng 2 – 4 tuần ) hoặc xẹp đốt sống ở những bà mẹ dùng heparin trong thời kỳ này .

Lưu ý khi lái xe và vận hành máy móc

Không tác động ảnh hưởng .

Quá Liều & Quên Liều Heparin

Quên liều và xử trí

Thuốc được sử dụng tại những cơ sở y tế và bởi nhân viên cấp dưới y tế, nên bệnh nhân không có năng lực quên liều .

Quá liều Heparin và xử trí

Quá liều và độc tính

Chủ yếu là chảy máu, chảy máu cam, có máu trong nước tiểu, phân đen là tín hiệu tiên phong chảy máu. Dễ bầm tím, hoặc đốm xuất huyết hoàn toàn có thể thấy trước chảy máu rõ ràng .

Cách xử lý khi quá liều

Nếu quá liều nhẹ thì chỉ cần ngừng dùng heparin. Nếu nặng thì phải dùng protamin sulfat để trung hòa heparin .
Với những trường hợp chảy máu nặng thì phải truyền máu toàn phần hoặc huyết tương. Như vậy hoàn toàn có thể pha loãng nhưng không trung hòa được công dụng của heparin .

Dược Lực Học (Cơ chế tác động)

Heparin là một glucosaminoglycan sulfat hóa, dưới dạng anion, có trong những dưỡng bào, có khối lượng phân tử khoảng chừng 12000, được điều chế từ niêm mạc ruột lợn hoặc mô phổi bò. Heparin này được gọi là heparin thường thì ( standard heparin ) hay heparin chưa phân đoạn – để phân biệt với heparin phân tử lượng thấp .

Heparin nội sinh thông thường gắn với protein, là chất chống đông máu có tính acid mạnh. Thuốc có tính năng chống đông máu in vivo và in vitro bằng cách làm tăng tính năng của antithrombin III ( kháng thrombin ) .
Antithrombin III có trong huyết tương, có tính năng ức chế hoạt tính của những yếu tố đông máu đã hoạt hóa gồm có thrombin ( yếu tố IIa ), yếu tố X đã hoạt hóa ( Xa ), IXa, XIa, XIIa và những yếu tố đông máu khác .
Heparin tạo phức với antithrombin III làm tăng hoạt lực của antithrombin III lên khoảng chừng 1000 lần ( tính năng phụ thuộc vào vào liều ) .
Ức chế thrombin dẫn tới fbrinogen không chuyển được thành fbrin ; ức chế yếu tố Xa dẫn tới prothrombin không chuyển được thành thrombin .
Các công dụng này ngăn ngừa cục huyết khối đã hình thành lan rộng. Liều thấp tiêm dưới da để dự trữ huyết khối tắc mạch có tính năng ức chế tinh lọc so với yếu tố Xa. Liều heparin rất cao làm giảm hoạt tính của antithrombin III .

Dược Động Học

Hấp thu

Heparin không hấp thu qua đường tiêu hóa nên phải tiêm tĩnh mạch, tiêm truyền tĩnh mạch và tiêm dưới da. Thuốc có công dụng ngay lập tức khi tiêm tĩnh mạch trực tiếp hoặc khởi đầu truyền liên tục tĩnh mạch liều khá đầy đủ .

Phân bố

Heparin link thoáng rộng với lipoprotein tỷ trọng thấp và globulin trong huyết tương, một phần bị trung hòa bởi nhiều yếu tố như yếu tố 4 tiểu cầu, fbrinogen, mạng lưới hệ thống lưới nội mô và bị giữ lại trong tế bào. Thuốc không qua nhau thai và sữa mẹ .

Chuyển hóa

Chuyển hóa đa phần tại gan, một phần hoàn toàn có thể thành uroheparin, là heparin khử sulfat một phần. Một phần hoàn toàn có thể bị chuyển hóa ở lưới nội mô .

Thải trừ

Thời gian bán thải trong huyết tương của heparin trung bình từ 1 – 2 giờ ở người lớn khỏe mạnh .
Thuốc được thải trừ hầu hết qua nước tiểu dưới dạng chuyển hóa, nhưng nếu dùng liều cao thì có tới 50 % được thải trừ nguyên dạng. Heparin không vô hiệu được bằng thẩm phân máu .

Tương Tác Thuốc

Tương tác với những thuốc khác :

  • Nên tránh phối hợp heparin với các thuốc có ảnh hưởng đến kết tập tiểu cầu như: aspirin, dextran, phenylbutazon, ibuprofen, indomethacin, dipyridamole, hydroxychloroquine… vì có thể gây chảy máu. Nếu bắt buộc phải dùng, cần theo dõi lâm sàng và xét nghiệm chặt chẽ.
  • Heparin có thể kéo dài thời gian prothrombin. Vì vậy khi dùng heparin cùng với các thuốc chống đông máu như coumarin hoặc warfarin, phải chờ ít nhất 5 giờ sau khi tiêm tĩnh mạch liều cuối cùng hoặc 24 giờ sau liều tiêm dưới da cuối cùng thì máu lấy để xét nghiệm thời gian prothrombin mới có giá trị.
  • Digitalis, tetracyclin, các kháng histamin, nicotin, rượu, các penicilin và cephalosporin, diazepam, propranolol, quinidin, verapamil có thể làm giảm một phần tác dụng chống đông máu của heparin. Vì vậy, có thể phải điều chỉnh liều lượng Heparin trong và sau khi phối hợp thuốc.
  • Thận trọng khi dùng corticoid kèm với heparin do tăng nguy cơ chảy máu. Việc phối hợp phải xác đáng và được theo dõi chặt chẽ.
  • Heparin chứa benzyl alcohol, metyl- và propyl parahydroxybenzoat và natri dưới dạng tá dược. Methyl- và propyl parahydroxybenzoate có thể gây ra các phản ứng dị ứng (có thể xảy ra chậm) và đặc biệt, co thắt phế quản.
  • Tiêm tĩnh mạch benzyl alcohol có thể dẫn đến phản ứng có hại và tử vong ở trẻ sơ sinh (hội chứng thở hổn hển) và không được dùng cho trẻ nhỏ hơn 4 tuần tuổi.

Tương tác thuốc hoàn toàn có thể làm đổi khác năng lực hoạt động giải trí của thuốc hoặc ngày càng tăng ảnh hưởng tác động của những tính năng phụ. Tài liệu này không gồm có không thiếu những tương tác thuốc hoàn toàn có thể xảy ra. Hãy viết một list những thuốc bạn đang dùng ( gồm có thuốc được kê toa, không kê toa và thực phẩm công dụng ) và cho bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn xem .
Hiển thị

10 hiệu quả

20 hiệu quả

30 tác dụng

Thuốc Tương tác
Valsartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Valsartan.
Olmesartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với olmesartan.
Losartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với losartan.
Candesartan cilexetil Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Candesartan cilexetil.
Eprosartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Eprosartan.
Telmisartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Telmisartan.
Irbesartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Irbesartan.
Forasartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Forasartan.
Saprisartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Saprisartan.
Tasosartan Nguy cơ hoặc mức độ nghiêm trọng của tăng kali máu có thể tăng lên khi Heparin được kết hợp với Tasosartan.

Kết quả 0 – 10 trong 826 hiệu quả

  • 1
  • 2
  • 3
  • 83

Nguồn Tham Khảo

  1. Dược thư Quốc gia Nước Ta năm ngoái
  2. Drugbank: https://go.drugbank.com/drugs/DB01109

  3. EMC : https://www.medicines.org.uk/emc/

Drugs. com : https://www.drugs.com/monograph/heparin.html
Mọi thông tin trên đây chỉ mang đặc thù tìm hiểu thêm. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ trình độ .

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255