Bất lực tập nhiễm – Wikipedia tiếng Việt

Bất lực tập nhiễm hay bất lực do học được (Learned helplessness) hay là sự bất lực có điều kiện là hành vi được biểu hiện ra bên ngoài của một đối tượng sau khi đã chịu đựng những kích thích thù địch, trái với ý muốn hoặc gây khó chịu mà chúng được lặp đi lặp lại ngoài tầm kiểm soát của đối tượng này. Ban đầu, người ta cho rằng nguyên nhân là do đối tượng chấp nhận sự bất lực này bằng cách ngừng cố gắng trốn thoát hoặc tránh các kích thích thù địch, bất lợi, khó chịu, ngay cả khi có các lựa chọn thay thế như vậy một cách rõ ràng. Khi thể hiện hành vi như vậy, đối tượng được cho là đã học được sự chịu đựng một cách bất lực[1][2][3] (ví dụ hiệu ứng chú voi bị cột vào gốc cây, muôn thú chán nản trong vườn thú khi cố gắng trốn không được). Sự bất lực tập nhiễm là một tư duy được khám phá bởi nhà tâm lý học Martin Seligman và Steven F. Maier khi họ quan sát hành vi ở cả động vật và con người.

Martin SeligmanKhái niệm về bất lực tập nhiễm vô tình được mày mò bởi nhà tâm lý học Martin Seligman và Steven F. Maier. Người tiên phong thực thi nghiên cứu và điều tra này là Martin Seligman [ 4 ]. Martin Seligman có nhiều sách cháy khách và những chủ đề nghiên cứu và điều tra của ông thiên về bất lực học, tâm ý tích cực, trầm cảm, năng lực phục sinh, sự tích cực và xấu đi. Buổi thí nghiệm về sự bất lực học được hai nhà tâm ý Martin Seligman và Steven Maier với những con chó. Thí nghiệm về bất lực do học được và phát hiện ra rằng, khi động vật hoang dã bị shock điện nhẹ mà chúng không hề ngăn ngừa hay trốn thoát bằng bất kể cách nào thì sau đó, khi một trường hợp tương tự như với một lối thoát thì chúng không còn thử thoát ra nữa .

Buổi thí nghiệm về bất lực học diễn ra vào cuối thập niên 1960 và đầu 1970 bởi nhà tâm lý Martin Seligman và Steven Maier. Đối tượng của buổi thí nghiệm này là những con chó, chúng được đặt vào một phòng/buồng chứa được chia làm hai ngăn và có một vách ngăn nhỏ ở giữa, đủ để các chú nhảy qua. Sự khác nhau của hai buồng chứa nhỏ là một bên sàn sẽ có điện còn bên kia thì không. Sau khi shock điện, hai nhà nghiên cứu đã nhìn thấy có một hiện tượng lạ là một số chú chó khi bị shock điện đứng yên chịu trận và chẳng nhảy sang buồng bên kia, nó chấp nhận chịu bị điện giật[4].

Những chú chó này thật ra đã bị shock điện nhiều lần nhưng không tài nào thoát ra được. Ban đầu họ chỉ quan sát hành vi bất lực ở chó trong thí nghiệm về điều kiện kèm theo hóa cổ xưa, khi những chú chó này bị cho sốc điện sau mỗi lần nghe thấy tiếng chuông, sau này, những chú chó này được đặt trong một cái hộp cửa chớp có hai khoang riêng không liên quan gì đến nhau được ngăn cách nhau bởi một hàng rào thấp, sàn hộp một bên bị tích điện, một bên thì không. Những chú chó trong thí nghiệm điều kiện kèm theo hóa cổ xưa trước đó đã không tìm cách trốn thoát, thậm chí còn ở đây là chúng chỉ cần nhảy qua cái hàng rào nhỏ kia là đã không bị sốc điện .
Thí nghiệm về con chó bị giật điện trong hộpÔng làm nghiên cứu và điều tra sâu hơn về chủ đề này và phát hiện ra rằng Sự bất lực có điều kiện kèm theo hoàn toàn có thể được vận dụng lên con người và nó thậm chí còn hoàn toàn có thể xảy ra ngay từ khi con người vừa sinh ra. Để khám phá hiện tượng kỳ lạ này, những nghiên cứu viên sau đó đã thực thi thêm một thí nghiệm khác và để điều tra và nghiên cứu sâu hơn sự quan sát này, họ đã chia một nhóm nhiều chú chó mới thành 3 nhóm :

  • Nhóm 1: Những con chó này được nhốt vào buồng chứa nhưng không nhận được cú shock điện nào cả. Trong nhóm một, các chú chó bị bắt mặc đai yếm trong một khoảng thời gian và sau đó được cởi ra.
  • Nhóm 2: Những con chó này được nhốt vào buồng chứa, bị shock điện nhưng có thể thoát được bằng cách lấy mũi của mình nhấn vào một bảng điều khiển. Các chú chó trong nhóm thứ hai cũng được đóng mặc cùng bộ đai yếm (yoked pairs) nhưng sau đó bị cho sốc điện, và chúng hoàn toàn có thể tránh được cú sốc điện này bằng cách dùng mũi nhấn vào bảng điều khiển.
  • Nhóm 3: Những con chó này được nhốt vào buồng chứa, bị shock điện và không có cách nào thoát ra được. Nhóm thứ ba cũng bị sốc điện như nhóm hai, ngoại trừ một điều rằng những chú chó trong nhóm này không thể điều khiển được cú sốc điện đó. Đối với nhóm này, việc sốc điện được thực hiện hoàn toàn không theo quy luật và nằm ngoài tầm kiểm soát của chủ thể.

Những con chó này sau đó bị nhốt trong một chiếc hộp cửa chớp. Những con chó trong nhóm một và nhóm hai nhanh gọn học được cách nhảy qua hàng rào nhỏ để không bị sốc điện. Còn nhóm thứ ba lại không có mảy may nỗ lực nỗ lực thoát khỏi cú sốc. Vì thưởng thức học được trước đó, chúng đã hình thành một mong đợi về mặt nhận thức rằng chúng không hề làm được gì để ngăn ngừa hoặc vô hiệu những cú sốc điện lên mình. Kết quả, cho thấy những con chó ở nhóm 1 và nhóm 2 nhanh gọn biết rằng chúng chỉ cần nhảy qua rào chắn là sẽ thoát được cú shock điện, nhưng ở nhóm 3, những chú chó này chẳng tỏ ra nỗ lực để trốn thoát mà cam chịu. Các chú chó ở nhóm 3 dựa trên kinh nghiệm tay nghề cũ của mình để quyết định hành động sự cố gắng trong tương lai vì những lần cố gắng nỗ lực trước đó không thành công xuất sắc, nên những chú không thèm thử nữa [ 4 ] [ 5 ] .Trong những thí nghiệm tâm ý có sử dụng phòng thí nghiệm, bên cạnh con người thì động vật hoang dã cũng là một đối tượng người tiêu dùng nghiên cứu và điều tra, có những chiêu thức xâm lấn không hề thực thi trên con người như cắt bỏ hay hủy hoại một phần não, hoặc shock điện, quy chuẩn đạo đức trong thí nghiệm, thì những con vật nếu phải quyết tử tính mạng con người cũng sẽ được chết theo một cách ít đau đớn nhất. Lúc đầu người ta cho chủ thể thí nghiệm vào một cái hộp nhưng cả hai bên đều sẽ có shock điện. Dù con vật có chạy từ bên này sang bên kia, cố gắng nỗ lực chạm vào những thứ xung quanh để thử tránh bị shock nhưng đều vô dụng. Sau đó người ta lại cho con vật đó vào một hộp tương tự như, nhưng lần này chỉ cần nó chạy qua ô bên cạnh là sẽ không bị shock điện nữa. Tuy nhiên, nếu đã bị rơi vào trạng thái bất lực có điều kiện kèm theo thì con vật sẽ chỉ nằm im chịu bị shock điện. Điều này cũng xảy ra tựa như trên những con vật khác như chuột hoặc voi, và ở cả con người. Thí nghiệm này của Seligman đã gây ra rất nhiều tranh luận, cũng như là tiền đề cho nhiều kim chỉ nan tâm ý khác .Một thí nghiệm khác về một bể cá, người ta ngăn bể ra làm hai bởi một tấm kính trong suốt, một bên người ta thả một con cá vàng, một bên là mồi, mỗi lần con cá lao về phía miếng mồi đều bị va vào tấm kính, từ từ nó không còn dám lao vào đó nữa, sau đó, người ta bỏ tấm kính đó ra nhưng tấm kính có vẻ như đã thiết kế xây dựng một biên giới vô hình dung và con cá đã chết đói bên thức ăn. Một nghiên cứu và điều tra được triển khai tại một trường ĐH trong đó những con chuột bị điện giật mỗi khi nỗ lực lấy thức ăn từ khay đồ ăn. Chúng nhanh gọn ngừng trọn vẹn việc tiếp cận khay đồ ăn vì sợ bị điện giật. Sau đó giòng điện được tắt đi và ngay cả khi có nhiều thức ăn thơm ngon hơn trên khay món ăn thì những con chuột vẫn không đến gần nó. Thời gian trôi qua, lũ chuột chọn chết đói hơn là đồng ý mạo hiểm tiếp cận khay thức ăn. Một câu truyện khác về những con bọ chét, nếu bạn bỏ một con bọ chét vào một cái bình, chúng sẽ nhanh gọn nhảy ra ngoài. Tuy nhiên, nếu bạn đậy một cái nắp lên trên cái bình, lúc đầu chúng sẽ nhảy lên liên tục nhưng rất nhanh sau đó sẽ từ bỏ bởi mỗi khi nhảy lên, chúng sẽ đụng phải cái nắp và chúng vẫn ở yên trong bình. Khi cái nắp được lấy đi, thay vì ngay lập tức nhảy ra khỏi đó thì chúng lại nằm yên. Giống như những con chuột, những con bọ này phụ thuộc vào vào những hạn chế trong quá khứ và do đó, gật đầu rằng những hạn chế sẽ liên tục sống sót trong tương lai [ 6 ] Sự bất lực tập nhiễm là khái niệm dựa trên quan điểm cho rằng hành vi của con người và con vật được học trải qua những link và phản ứng. Tác động của bất lực tập nhiễm đã được diễn đạt trong nhiều loài động vật hoang dã, nhưng ảnh hưởng tác động của nó cũng hoàn toàn có thể được tìm thấy ở con người. Nó khiến con người liên tục chịu đựng những việc làm tệ hại, sức khỏe thể chất kém và những mối quan hệ kinh điển mặc dầu người đó hoàn toàn có thể thuận tiện thoát được. Nếu một thứ gì đó được củng cố / được tưởng thưởng thì có nhiều năng lực đối tượng người dùng sẽ lặp lại hành vi đó, nếu bị trừng phạt, đối tượng người dùng có nhiều năng lực sẽ tránh lặp lại hành vi đó trong tương lai. Những triệu chứng thường gặp của sự bất lực tập nhiễm gồm có lòng tự trọng hạ thấp, động lực yếu, thiếu nỗ lực, e sợ, căng thẳng mệt mỏi, ngán ngại, bi quan, tuyệt vọng và hay trì hoãn .Bất lực tập nhiễm Open khi một sinh vật chịu một kích thích không dễ chịu lặp đi lặp lại mà nó không hề trốn chạy được. Rốt cuộc, con vật sẽ dừng việc tránh mặt kích thích đó và hành xử như thể mình bất lực trọn vẹn và không hề biến hóa được thực trạng. Thậm chí khi có thời cơ trốn thoát thì hành vi bất lực do học tập mà thành này sẽ ngăn chủ thể triển khai bất kể hành vi nào để thoát khỏi trường hợp. Mặc dù khái niệm này phổ cập trong hành vi và tâm lý học về động vật hoang dã nhưng nó cũng hoàn toàn có thể vận dụng trong nhiều trường hợp tương quan đến con người. Bất lực do học được đã được định nghĩa là một hiện tượng kỳ lạ diễn ra ở cả con người và động vật hoang dã, khi mà tâm lý đã bị cài đặt, mặc định rằng sẽ không khi nào hoàn toàn có thể chống cự hay biến hóa những nỗi đau, sự không dễ chịu, sự muộn phiền, hay những điều không hay diễn ra khác .

Sự sắp đặt này không phải tự nhiên mà có, mà được tạo nên qua bao nhiêu phen thử-ngã-thử-ngã, vì thế nó mới có thêm từ học được mà có (learned) hay có điều kiện (conditioned). Cho đến khi sự thử-ngã này đã quá đủ rồi thì cho dù có cơ hội hay khả năng trốn thoát hoặc vượt qua những thử thách, đối tượng cũng không muốn cố gắng nữa mà phó mặc buông xuôi, mặc kệ, buông tay thúc thủ và thường là chấp nhận, bó tay, cam chịu số phận. Khi con người ta cảm thấy mình không thể kiểm soát được tình huống diễn ra, họ bắt đầu hành xử như thể mình hoàn toàn thua cuộc, sự trì hoãn, ì ạch và trị trệ này có thể khiến con người ta bỏ qua những cơ hội để thay đổi hoặc hành động để bản thân cảm thấy tốt hơn. Ngoài ra, nó còn liên quan đến suy nghĩ về sự không thể kiểm soát được cuộc đời mình[7].

Ở con người, sự bất lực được học có tương quan đến khái niệm về hiệu suất cao bản thân, niềm tin của cá thể vào năng lực bẩm sinh của họ để đạt được tiềm năng. Lý thuyết bất lực đã học là quan điểm cho rằng trầm cảm lâm sàng và những bệnh tâm thần tương quan hoàn toàn có thể là tác dụng của sự thiếu trấn áp trong thực tiễn hoặc nhận thức như vậy so với tác dụng của một trường hợp đơn cử. Sự bất lực có điều kiện kèm theo là thực trạng khi một người hoặc dộng vật tin rằng bản thân thật sự bất lực trong một trường hợp, kể cả khi điều đó là không đúng thực sự. Khi điều tồi tệ xảy ra, người ta luôn muốn tin rằng ta sẽ làm toàn bộ mọi thứ để biến hóa thực trạng, nhưng nghiên cứu và điều tra về cái gọi là bất lực tập nhiễm đã chỉ ra rằng khi con người ta cảm thấy mình không hề trấn áp được những gì xảy ra thì họ có khuynh hướng đơn thuần là từ bỏ, buông xuôi và gật đầu sự an bài của số phận .

Hiện tượng này bền vững và rộng lớn một cách đáng tin và rất khó thay đổi một khi nó đã kích hoạt. Nó thuộc về động lực, cảm xúc, và nhận thức. Sự bất lực tập nhiễm là lý do khiến nhiều người cảm thấy họ không thể kiểm soát được những lực lượng đang ảnh hưởng đến số phận của họ. Một khi họ tự thuyết phục bản thân tin vào quan điểm sai lầm này, họ sẽ ngừng hành động, họ chọn tiếp tục sống chung hoàn cảnh tiêu cực mà sau này sẽ ảnh hưởng đến hạnh phúc và sức khỏe tổng quát của họ. Họ tiếp tục đưa ra những lựa chọn (ngay cả lựa chọn nhỏ bé) kìm hãm bản thân trong cuộc sống. Gánh nặng của sự bất lực khiến họ mất hết hy vọng và ngừng sống. Đối với người có sự bất lực tập nhiễm, cuộc sống trở nên vô nghĩa. Nếu cảm thấy không kiểm soát được số phận của mình, sẽ đầu hàng và chấp nhận bất cứ hoàn cảnh nào đang sống.

Chuyện con voi[sửa|sửa mã nguồn]

Một con voi khổng lồ nhưng không thoát được một sợi dây thừngTại rạp xiếc đào tạo và giảng dạy voi con bằng cách hàng ngày xích chúng vào một cái cọc được chôn dưới đất. Khi còn nhỏ, những con voi học được rất nhanh rằng khi chúng cảm thấy một cơn giật mạnh ở dây trói cổ, thì chúng không được phép đi xa hơn. Qua thời hạn, con voi này lớn lên, tuy bị buộc vào một cái cọc nhỏ mà nó hoàn toàn có thể thuận tiện nhổ lên khỏi mặt đất, nhưng nó sẽ không làm vậy ngay cả việc thử kéo cọc chính do nó đã được tạo cho một thói quen là khi cảm nhận một cơn giật nhẹ ở cổ, nó phải dừng lại [ 8 ]. Loài voi có não bộ lớn và mưu trí hơn bọ chét hoặc chuột nhưng cách chúng hành xử đều như nhau, từ đó hoàn toàn có thể thấy, trong nhiều sợi xích trói chân con người đạt đến ước mơi thì nỗi sợ thất bại là một trong những chướng ngại khó vượt qua nhất [ 9 ] .Chuyện con voi và sợi dây thừng là câu truyện truyền miệng cũng tương quan đến tâm ý này. Trong khu rừng có một con voi hoang dã bị bắt. Chân của nó bị trói vào một thanh sắt và buộc bởi những sợi dây thép cứng khiến voi không hề phá vỡ dù đã cố gắng nỗ lực vùng vẫy rất nhiều lần. Theo thời hạn, voi nhận ra rằng dù nó có vùng vẫy và dùng công sức của con người mạnh thì cũng không thoát được sợi dây thép cứng và thanh sắt kia. Vì vậy, voi quyết định hành động cam chịu bị nhốt bởi dây thép cứng. Khi voi không còn cố gắng nỗ lực vùng vẫy để thoát ra khỏi sợi dây thép cứng đang buộc hai chân nữa, người ta thay vào đó bằng một sợi dây thép buộc một bên chân của voi, voi nghĩ rằng một bên dây thép có lẽ rằng sẽ thuận tiện để vùng thoát ra hơn và nó liên tục nỗ lực để thoát ra khỏi sợi dây thép buộc một bên chân, nhưng dây thép rất cứng và mọi nỗ lực có vẻ như vô ích .Nó quyết định hành động không tìm cách thoát ra nữa, và sau đó người ta thay dây thép bằng sợi dây thừng thông thường, thay cột sắt bằng cột gỗ. Tuy nhiên, lúc này voi đã quá chán nản và vô vọng. Nó nghĩ rằng dù có dùng sức lớn đến đâu cũng sẽ không thoát ra được sợi dây thừng kia. Vì thế, con voi to lớn quyết định hành động cam chịu ngưng trệ bởi một sợi dây thừng. Có một điều mà con voi không hề biết rằng với sợi dây thừng mỏng mảnh và chiếc cọc gỗ kia, voi chỉ cần dùng một chút ít sức nhỏ là cũng hoàn toàn có thể được tự do. Nhưng voi đã bỏ cuộc quá sớm, thậm chí còn không thèm nỗ lực để thoát ra ngoài và gật đầu bị trói buộc suốt đời bằng thứ dây thừng nhỏ bé. Từ đó có luận giải rằng nhiều người có ý niệm rằng mình không hề làm điều gì đó, đơn thuần chỉ vì trong quá khứ, đã từng thất bại việc đó một lần, không dám đương đầu với điểm yếu của bản thân .

Câu chuyện thứ hai cũng có nội dung tương tự, chuyển kể về việc có một người đàn ông đi qua chỗ đàn voi đang đứng, anh ta thấy một cảnh tượng một con voi to lớn, chỉ bị cầm giữ bằng một sợi giây thừng ở chân trước, nó đang bị cột lại bởi một sợ dây thừng nhỏ bé và mong manh chứ chẳng phải là sợi dây xích dày. Sợi dây thừng này thì hiển nhiên con voi chỉ cần giật nhẹ cũng đứt và nó có thể tự giải thoát cho chính mình, chạy đi bất cứ lúc nào, nhưng nó không làm vậy. Anh ta đi hỏi người chủ con voi thì chủ của con voi trả lời: “Khi chúng còn là con voi con, thì tôi dùng loại dây thừng cở đó trói chúng lại, dây như vậy là đủ giữ chúng rồi. Và chính điều đó khiến chúng nghĩa rằng chúng không bao giờ có đủ sức giật đứt sợi dây. Dù cho bây giờ chúng đã lớn, chúng vẫn tin mình không thể dứt nổi những sợi dây thừng này nên chúng cũng chẳng bao giờ chúng có ý nghĩ dứt bỏ dây và chạy đi“. Những con voi này cho dù có thể giật đứt sợi dây một cách dễ dàng, nhưng do chúng nghĩ chúng không làm được điều đó, nên cứ mãi chịu trói buộc như vậy và vẫn cứ chấp nhận điều này.

Tâm lý người[sửa|sửa mã nguồn]

Nhiều nhà nghiên cứu và điều tra tin rằng cách lý giải hay quy kết đóng một vai trò trong xác lập cách con người ta bị ảnh hưởng tác động bởi bất lực tập nhiễm [ 10 ]. Quan điểm này cho rằng phong thái lý giải đặc trưng của một người về những sự kiện giúp xác lập người này có hay không có hình thành bất lực tập nhiễm. Người nào có phong thái lý giải bi quan sẽ dễ bị bất lực tập nhiễm hơn. Những người có kiểu lý giải này có khuynh hướng quy kết những thứ xấu đi là khi nào cũng khó tránh và khó trốn khỏi được, từ đó có xu thế tự gánh nghĩa vụ và trách nhiệm về những sự kiện xấu đi đó. Khi tin rằng những tác dụng mà ta kỳ vọng không hề đạt được, hay những tác dụng mà họ không kỳ vọng sẽ xảy ra, thì sẽ không có một tia kỳ vọng nào cho việc hoàn toàn có thể đổi khác được yếu tố hay thử thách hiện tại [ 11 ]. Nhiều nghiên cứu và điều tra tựa như cũng phát hiện thấy nhận thức về quyền trấn áp của một người đều có tương quan đến năng lực họ từ bỏ hành vi xấu .Những người xem vấn đề là không hề trấn áp được thì hoàn toàn có thể thể hiện một loạt triệu chứng rình rập đe dọa đến sức khỏe thể chất tinh thần của họ, dễ bị stress, trầm cảm, rối loạn cảm hứng và thụ động trong đời sống [ 12 ] In 2011, an animal study [ 13 ]. Họ ít có năng lực đổi khác những thói quen kém lành mạnh vì họ cảm thấy mọi thứ đều nằm ngoài tầm trấn áp của họ [ 14 ] [ 15 ] [ 16 ]. Lối tâm lý này có một ảnh hưởng tác động tâm ý can đảm và mạnh mẽ và đôi lúc vẫn liên tục ảnh hưởng tác động đến người đó thậm chí còn rất lâu sau khi họ đã ngừng thưởng thức về hành vi xấu đi khởi đầu. Những người đã từng bị trầm cảm trong quá khứ có nhiều năng lực gật đầu chứng trầm cảm trong tương lai và do đó ít có năng lực nỗ lực đổi khác hơn. Điều này cũng đúng so với những người sống trong cảnh đấm đá bạo lực mái ấm gia đình. Những người không hề thoát khỏi cảnh đấm đá bạo lực dưới mái nhà của họ thì có nhiều năng lực phủ nhận sự trợ giúp và gật đầu đấm đá bạo lực trong tương lai là điều không hề tránh khỏi ngay cả khi họ được đưa cho những lựa chọn thực tiễn để tránh thực trạng đấm đá bạo lực trong tương lai .Các nhà tâm lý học cũng phát hiện thấy ngay cả khi đối tượng người tiêu dùng được cho biết rằng họ sẽ chẳng làm gì được về thực trạng này, thì nhiều năng lực là sẽ không cố gắng nỗ lực hoặc nỗ lực ít hơn những người không được cho lời khuyên này. Cơ chế tâm ý con người khi rơi vào một trường hợp mà bản thân cảm thấy mất trấn áp, sẽ có ba điều bị ảnh hưởng tác động, đó là động lực ( motivation ), sự nhận thức ( cognition ) và cảm hứng ( emotion ). Sự tác động ảnh hưởng lên nhận thức khiến họ tin rằng mình không hề trấn áp trường hợp đang diễn ra. Sự ảnh hưởng tác động lên động lực khiến họ nhận thấy ta chưa có những chiêu thức thích hợp để vượt qua trường hợp này, để sau cuối, sự tác động ảnh hưởng lên xúc cảm khiến họ cảm thấy suy sụp, tuyệt vọng vì sự mất trấn áp với trường hợp .Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng bất lực tập nhiễm không phải khi nào cũng Open, ở toàn bộ những toàn cảnh và trường hợp, ví dụ thường gặp là việc một đứa trẻ làm bài thi và bài tập môn toán kém sẽ dần cảm thấy mình không hề ảnh hưởng tác động gì lên hiệu quả môn toán, sau này cứ mỗi lần đương đầu với một bài tập hay bài thi toán nào hoàn toàn có thể sẽ thưởng thức hiện tượng kỳ lạ bất lực tập nhiễm [ 17 ] [ 18 ]. Một học viên bị bất lực tập nhiễm với môn Toán không phải khi nào cũng thưởng thức thực trạng bất lực tương tự như khi phải đương đầu với một bài tập đo lường và thống kê trong thực tiễn. Trong 1 số ít trường hợp khác, con người ta hoàn toàn có thể trải nhiệm bất lực tập nhiễm khá chung chung cho rất nhiều những trường hợp khác nhau. Loại yếu tố này hoàn toàn có thể bị gây ra bởi nhiều yếu tố, ví dụ như khuynh hướng khái quát hoá quá mức dựa triên những thưởng thức cũ [ 12 ] [ 19 ] [ 20 ], một người cứ thi trượt bằng lái xe nhiều lần hoàn toàn có thể sẽ tự cho rằng tôi không có năng lực lái xe, nên họ không buồn học cách đỗ xe cho chuẩn, tác dụng là họ sẽ không hề vượt qua kì thi trong bất kỳ những lần tiếp theo nào nữa .

Bất lực tập nhiễm cũng có mối liên hệ với một số rối loạn tâm lý khác. Trầm cảm, lo âu, ám ảnh sợ, nhút nhát và cô đơn có liên quan và có thể trở nên trầm trọng hơn bởi bất lực tập nhiễm. Một người phụ nữ hay rụt rè trong các tình huống tương tác xã hội về sau sẽ bắt đầu cảm thấy mình chẳng thể làm gì để vượt qua những triệu chứng này, cảm giác này không nằm trong tầm kiểm soát trực tiếp và có thể khiến cô này ngừng tham gia vào các hoạt động tương tác xã hội, từ đây sự nhút nhát rụt rè ngày càng nặng thêm. Nếu liên tục thất bại trong chuyện giảm cân thông qua chế độ ăn kiêng và tập luyện thì họ sẽ bắt đầu tin rằng mình không bao giờ giảm cân được, bất kể có làm gì đi nữa[21][22]. Bất lực tập nhiễm có thể có tác động lớn lao lên sức khỏe tinh thần. Những người gặp bất lực tập nhiễm cũng có thể trải nghiệm những triệu chứng trầm cảm, các mức độ căng thẳng gia tăng, và giảm bớt động lực chăm sóc sức khỏe thể chất[21][22].

Những người đang mắc phải những bệnh mãn tính có nhiều năng lực tăng trưởng cảm xúc bất lực, do họ không hoàn toàn có thể hành vi để cải tổ thực trạng sức khỏe thể chất của họ. Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy càng tận mắt chứng kiến nhiều thất bại của bản thân hoặc của người khác thì càng ít có năng lực nỗ lực đổi khác, ngay cả khi thực trạng đã đổi khác đáng kể. Nó cũng sẽ tăng nguy Open những triệu chứng sức khỏe thể chất xấu đi, giảm hệ miễn dịch, cũng như cảm hứng xấu đi về một căn bệnh nào đó. Có thể khiến trở nên cầu toàn một cách không tương thích, kém hài lòng trong việc làm khiến muốn nghỉ việc [ 21 ] [ 23 ], cảm thấy kiệt sức về mặt sức khỏe thể chất hay xúc cảm, và thiếu tín nhiệm người khác. Làm trầm trọng thêm chứng trầm cảm, lo ngại, sợ hãi, nhút nhát và đơn độc, nhất là so với những người đã chịu đựng một nỗi đau nào đó [ 24 ]

Sự bất lực tập nhiễm là một trạng thái tâm trí nguy hiểm đối, nó có thể gây hại đến sức khỏe tâm thần, cảm xúc và khả năng tự chăm sóc bản thân. Nhưng bất cứ ai cũng có thể phá bỏ thói quen “Tôi-đầu hàng“, phát triển một lối giải thích tích cực hơn để giải thích bất kỳ hành vi nào, và trải nghiệm những lợi ích của một quan điểm tích cực hơn về cuộc sống. Sự lạc quan tập nhiễm có thể giúp tránh căng thẳng, xây dựng thói quen tốt hơn, tăng cường hệ miễn dịch và cuối cùng làm bạn hạnh phúc hơn. Để khắc phục thì có thể thực hiện nhận thức bằng việc Thay đổi khả năng xảy ra của các kết quả. Thay đổi môi trường bằng cách tăng khả năng xảy ra của những sự kiện mong muốn và giảm khả năng xảy ra của các sự kiện không mong muốn. Một bằng chứng cho thấy việc chạy bánh xe vòng quay đã ngăn chặn các hành vi bất lực đã học ở chuột.

Nên giảm sự khao khát, kỳ vọng vào hiệu quả của vấn đề nào đó, bằng cách giảm tâm lý xấu đi về hiệu quả được tạo ra mà mình không hề trấn áp được, hay giảm sự kỳ vọng với những thứ viễn vông, khó xảy ra. Thay đổi kỳ vọng của bản thân mình từ không hề trấn áp sang trấn áp được nhất là khi tác dụng trông có vẻ như như sẽ đạt được. Nói một cách khác, hãy giúp những người bất lực nhận ra rằng những việc mà họ nghĩ là họ không làm được, thật ra là nằm trong tầm với của họ [ 25 ]. Liệu pháp nhận thức bằng đổi khác những lời lý giải không thực tiễn cho sự thất bại, bằng cách nhìn đến những yếu tố thực trạng bên cạnh những yếu tố cá thể ( yếu tố thực trạng / bên ngoài hoàn toàn có thể là những yếu tố không phải do lỗi sai xuất phát từ cá thể ) [ 26 ]. Thay đổi những lời lý giải không thực tiễn cho sự thành công xuất sắc, bằng cách nhìn đến những yếu tố cá thể bên cạnh những yếu tố thực trạng ( yếu tố cá thể / bên trong hoàn toàn có thể là những yếu tố di truyền ; sự bất lực mãn tính hay toàn thế giới ) .

  • Ackerman, C. E., (2020, January 09). Learned Helplessness: Seligman’s Theory of Depression (+ Cure). Truy cập from https://positivepsychology.com/learned-helplessness-seligman-theory-depression-cure/
  • Cherry, K. (2014, June 07). What is learned helplessness and why does it happen? Retrieved from https://www.verywellmind.com/what-is-learned-helplessness-2795326
  • Nowicka-Sauer, K., Hajduk, A., Kujawska-Danecka, H., Banaszkiewicz, D., Czuszyńska, Z., Smoleńska, Z., & Siebert, J. (2017). Learned helplessness and its associations with illness perception, depression and anxiety among patients with systemic lupus erythematosus. Family Medicine & Primary Care Review, 19, 243-246. doi:10.5114/fmpcr.2017.69285
  • Sorrenti, L., Filippello, P., Costa, S., & Buzzai, C. (2014). Preliminary evaluation of a self-report tool for learned helplessness and mastery orientation in Italian students. Mediterranean Journal of Clinical Psychology, 2. doi:10.6092/2282-1619/2014.2.1024
  • Tayfur, O., Karapinar, P. B., & Camgoz, S. M. (2013). The mediating effects of emotional exhaustion cynicism and learned helplessness on organizational justice-turnover intentions linkage. International Journal of Stress Management, 20, 193-221. doi:10.1037/a0033938
  • Van Der Kolk, B. (2014). Sang chấn tâm lý hiểu để chữa lành. Saigon Books.
  • Chang, EC, Sanna, LJ. Affectivity and psychological adjustment across tow adult generations: Does pessimistic explanatory style still matter?. Personality and Individual Differences. 2007;43:1149–59.
  • Christensen, AJ, Martin, R, & Smyth, JM. Encyclopedia of Health Psychology. New York: Springer Science & Business Media; 2014.
  • Hockenbury, DE & Hockenbury, SE. Discovering Psychology. New York: Macmillan; 2011.

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255