Nguyen Dinh Dang’s Blog

Nguyễn Đình Đăng
Từ điển Larousse định nghĩa “ dessin ” ( tiếng Pháp ) là cách màn biểu diễn hình của một hay nhiều vật thể hoặc / và một hay nhiều người / động vật hoang dã trên một mặt phẳng, chú trọng trước hết đến đường nét, hình khối, độ đậm nhạt sáng tối, hơn là màu của chúng .
Định nghĩa thực dụng này trọn vẹn không nêu được ý nghĩa sâu xa cũng như nguồn gốc của “ dessin ”, một khái niệm đặc trưng trong thẩm mỹ và nghệ thuật châu Âu, một môn thẩm mỹ và nghệ thuật chỉ thực sự trở thành phương tiện đi lại truyền bá đa phần trong giảng dạy, tăng trưởng, mày mò, và phát minh sáng tạo sau khi giấy được phân phối đại trà phổ thông cho hoạ sỹ kể từ thời Phục Hưng. Quan niệm về dessin cũng đã được hình thành và thiết kế xây dựng từ thời kỳ đó .

Bạn đang đọc: Nguyen Dinh Dang’s Blog

“ Dessin ” ( phát âm : đê-xăng * ) là từ tiếng Pháp có gốc từ tiếng Pháp cổ “ dessein ” ( ý đồ, dự tính, dự tính ). Từ này lại có nguồn gốc từ tiếng Latin “ designare ”, có nghĩa là “ vạch ra, chỉ định, lựa chọn ”. Danh từ tiếng Ý “ disegno ” ( phát âm : đi-ze-nhô ) và tiếng Anh “ design ” ( phát âm : đi-zai ) cũng bắt nguồn từ đây. Cho tới tối thiểu khoảng chừng t. k. XVII, động từ tiếng Pháp “ dessiner ” ( phát âm : đét-xi-nê ) có hai nghĩa là “ phong cách thiết kế, hoạch định ” và “ vạch đường viền ”. Do đó từ “ dessein ” vừa có nghĩa một “ phong cách thiết kế, dự án Bất Động Sản ” lại vừa có nghĩa là “ cách màn biểu diễn đồ hoạ ”. Từ điển năm 1690 của Antoine Furetière định nghĩa “ dessin ” vừa là “ phong cách thiết kế, ý đồ ”, nhưng đồng thời cũng là “ tư duy trong tưởng tượng về trật tự sắp xếp, phân bổ, và cách thiết kế xây dựng một bức tranh, một bài thơ, một cuốn sách, một tòa nhà. ”
Trong cuốn L’idea de’pittori, scultori e architetti ( Ý tưởng của hoạ sỹ, điêu khắc gia và kiến trúc sư, 1607 ) Frederico Zuccari ( Frederigo Zuccaro ) ( 1540 / 41 – 1609 ) đã phân disegno thành hai loại là “ disegno interno ” ( dessin nội tại ) và “ disegno esstero ” ( dessin ngoại tại ). Disegno interno hiện hữu trước khi có sự bộc lộ thẩm mỹ và nghệ thuật và là biểu lộ của Trí tuệ Phổ quát từ Thượng Đế trong trí tuệ con người. Tuy nhiên, Zuccari cho rằng sự hình thành dessin nội tại trong con người khác xa Thượng Đế. Thượng Đế chỉ có một Dessin Duy nhất, tuyệt đối nhất, chứa tổng thể, không khác chính Ngài, bởi lẽ toàn bộ những gì trong Thượng Đế chính là Thượng Đế. Còn trong con người hình thành nhiều dessin tương ứng với những sự vật khác nhau mà y cảm nhận. Vì thế dessin của con người là sự vô tình, và có nguồn gốc thấp kém hơn, dựa vào những giác quan .
Theo Zuccari, dessin nội tại trong con người được hình thành như một lóe sáng siêu phàm ( scintilla della divinita ), tương tự như cây gậy quật vào hòn đá làm tóe ra những tia lửa, như một ý niệm tiên phong bộc lộ Ý tưởng, theo triết học của Plato và Aristotle, trong tưởng tượng trải qua giác quan. Lóe sáng này là sự biến hóa của Ý tưởng thành nhận thức mà vẫn bảo tồn cả vật chất lẫn hình thức .
Trong khi trí tuệ của tất cả chúng ta hình thành một Dessin Phổ quát nào đó, thì đồng thời hai giác quan nội tại là nhận thức và tưởng tượng cũng cùng hình thành một dessin riêng của chúng. Đó là dessin ngoại tại, hay dessin bên ngoài, như một đối sánh tương quan đặc biệt ứng với dessin nội tại, hay dessin bên trong, của sự trừu tượng và trí lực trong Ý tưởng. Dessin bên ngoài là một dạng đặc biệt quan trọng của vật chất, trong thời điểm tạm thời xác lập hình thức phổ quát. Sự hình thành những riêng không liên quan gì đến nhau ở dessin bên ngoài, sự nhận dạng những thể loại, như trong giấc mơ, là một quy trình khoa học. Dessin là phương tiện đi lại nhờ đó Ý tưởng trong trí tuệ trở thành hình thức bên ngoài trong tác phẩm thẩm mỹ và nghệ thuật. Dessin vừa là triết lý vừa là thực hành thực tế, ứng với hai trí năng trong tất cả chúng ta, trí năng hiểu biết suy diễn nhằm mục đích những mục tiêu phổ quát, và trị năng thực hành thực tế nhằm mục đích triển khai những thao tác của tất cả chúng ta. Dessin là biểu lộ và tuyên ngôn của một ý niệm Open trước hết trong tâm lý. Dessin nội tại tạo ra Ý tưởng, còn dessin ngoại tại tạo ra thưởng thức thị giác bên ngoài. Được xác lập dưới dạng thị giác, dessin ngoại tại là hình thức cùa mọi hình thức mẫu mực của mọi vật tất cả chúng ta hoàn toàn có thể tưởng tượng và tạo hình. Nó là một dạng thức của khoa học, một năng lực xác lập tỉ lệ của lượng trong những vật nhìn thấy được, đồng thời cũng định nghĩa cho trí tuệ của tất cả chúng ta. Nó khiến mọi vật được trí tuệ tưởng tượng hiển hiện như trong một tấm gương sáng, khiến ta hoàn toàn có thể nhìn thấy được. Như vậy, bằng biểu lộ những hình thức thị giác, dessin là bộc lộ của sáng tạo độc đáo .
Trái: Nhà tiên tri Joel trên bích hoạ Sistine (1508 – 1512) của Michelangelo
Giữa: Copy của Peter Paul Rubens (kh. 1601 – 1602)
Phải: Copy của Nguyễn Đình Đăng (2019)Sáu thập niên sau Zuccari, giám đốc Hoạ viện Paris Le Brun cũng đã diễn giải lại ý niệm này một cách đơn thuần hơn trong diễn từ ngày 9/1/1672 như sau :
“ Ta cần biết có hai loại dessin : một là dessin ý thức hay triết lý, loại kia là thực hành thực tế. Loại thứ nhất nhờ vào thuần túy vào trí tưởng tượng. Dessin thực hành thực tế được tạo bởi tri thức và do đó nhờ vào vào trí tưởng tượng và bàn tay. Chính bàn tay, với một cây bút chì, tạo nên hình khối và tỉ lệ, và mô phỏng tổng thể mọi vật nhìn thấy được cho tới việc bộc lộ những cảm hứng. ”
Các bậc thày Phục Hưng như Léon Alberti, Leonardo da Vinci, Gorgio Vasari đều suy ngẫm về những năng lực rất phong phú của dessin như sự link giữa nhận thức và thực hành thực tế. Leonardo da Vinci coi “ dessin là tinh túy đến hơn cả không chỉ cho thấy những tác phẩm của tự nhiên, mà còn sản sinh ra một số lượng phong phú hơn rất nhiều. Và vì thế tất cả chúng ta Tóm lại rằng nó không chỉ là một khoa học ( … ) Nó còn hơn cả tự nhiên bởi lẽ những dạng cơ bản của tự nhiên là hữu hạn, trong khi những tác phẩm mà mắt yên cầu ở bàn tay là vô hạn. ” Nó là tác dụng cùa một trí năng thị giác phối hợp ngặt nghèo với một hiểu biết thâm thúy về quốc tế tự nhiên. Sự tạo ra những hình ảnh phải được đặt trong bối cảnh trí tuệ, khoa học và xã hội .
Tóm lại dessin hay disegno từng được những bậc thày Phục Hưng ý niệm như dấu ấn của Thượng Đế in trong hoạ sỹ. Quan niệm này hoàn toàn có thể được ghi nhớ qua lối chơi chữ : Disegno ( Dessin ) = Dio ( Thượng Đế ) + Segno ( Ký hiệu ). Nó như một cảm hứng niềm tin, không bị chi phối bởi những quy tắc phàm trần về toán học hay hình học, mà là một hình ảnh thuần khiết Open trong tâm lý hoạ sỹ rồi tuôn chảy thành những đường nét. Ngày nay, từ dessin ( trong tiếng Pháp ) hay drawing ( trong tiếng Anh ) chỉ mang nghĩa một thực tại hạn hẹp, thuần túy đồ hoạ, mà không còn bao hàm mối liên hệ giữa dessin và tư duy nữa. Nghĩa của dessin như dessein trong tiếng Pháp cổ hay disegno trong tiếng Ý đã mai một .
Trái: Nữ thần mùa xuân, bích hoạ t.k. I, 38 x 32 cm, Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia Napoli.
Phải: Copy của Nguyễn Đình Đăng, 5/9/2020, sanguine trên giấy khổ A4.*
Tới đây bạn đọc hoàn toàn có thể hiểu vì sao không thể dịch được thuật ngữ “ dessin ” sang tiếng Việt bởi bất kể một nỗ lực nào nhằm mục đích gán cho thuật ngữ này một từ thuần Việt như “ vẽ đi nét ”, hay thuần “ Hán-Việt ” như “ hình hoạ ”, “ ký hoạ ”, hay “ phác hoạ ” đều đánh mất ý nghĩa sâu xa của nó. Hậu quả là người học vẽ và những người muốn trở thành hoạ sỹ sẽ chỉ coi môn nghệ thuật và thẩm mỹ này như một phương tiện đi lại thuần túy thực dụng, nhằm mục đích dựng được một cái hình, mà không thể nào hiểu nổi thực chất thiêng liêng và cao quý của nó. Vì vậy mà dessin được vẽ ra ngày càng ngô nghê, khô cứng, vô hồn, bởi nó đã trở nên “ vong bản ” và “ mất niềm tin từ những thuở xa xôi ”, như trong một câu thơ của thi sỹ Đinh Hùng ngày trước .
______
* ) Ở ta lâu nay thường phiên âm sai thành đét-xanh .

Tài liệu tham khảo:

[ 1 ] Federigo Zuccaro, L’idea de’pittori, scultori e architetti ( Marco Pagliarini, Roma, 1778 ) .
[ 2 ] Charles Blanc, Grammaire des arts du dessin ( Librairie Renouard, Paris, 1880 ) .
[ 3 ] John S. Hendrix, Humanism and Disegno : Neoplatonism at the Accademia di San Luca in Rome ” ( 2007 ), School of Architecture, Art, and Historic Preservation Faculty Publications, Paper 1 .
[ 4 ] Patricia L. Reilly, Drawing The Line : Benvenuto Cellini On The Principles And Method Of Learning. The Art Of Drawing And The Question Of Amateur Drawing Education. Benvenuto Cellini : Sculptor, Goldsmith, Writer. ( 2004 ) 26-52 .

Chia sẻ:

Thích bài này:

Thích

Đang tải…

This entry was posted on 15/11/2020 at 10 : 29 chiều and is filed under dessin, dessins của Nguyễn Đình Đăng. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site .

ĐÁNH GIÁ post
Bài viết liên quan

Tư vấn miễn phí (24/7) 094 179 2255